مطالعه جابه جایی هسته‌های زمانی و مکانی دماهای حداقل در غرب و شمال غرب ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد اقلیم شناسی، دانشگاه تربیت معلم، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 کارشناس ارشد هوا شناسی، مرکز تحقیقات هواشناسی کاربردی، سنندج، ایران

چکیده

  تغییر آب و هوا، یکی از چالش‌های برجسته سده جاری است. در این میان تغییرات دما به عنوان پایه ای ترین عنصر آب و هوایی هر ناحیه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این مطالعه، فرضیه جابه جایی هسته‌های زمانی و مکانی موج‌های هوای سرد در قالب پایین ترین دماهای ماهانه برای ناحیه کوهستانی غرب و شمال غرب ایران بررسی شد. در جهت دستیابی به این هدف، داده‌های پایین ترین دماهای ثبت شده ماه‌های نوامبر تا می برای یک دوره 30 ساله (2005-1976) برای 11 ایستگاه منتخب از سازمان هواشناسی کشور دریافت گردید. سپس با انتخاب موج‌های شاخص سرماهای سالانه که بر پایه معیارهایی همچون حداقل چهار ایستگاه در قالب یک گروه دارای پایین ترین دماهای حداقل و همچنین دو روز فاصله میان موج انتخاب شده با گروه ایستگاه‌های قبل، جابه جایی‌های زمانی و مکانی موج‌های سرما و روند تغییرات آنها بررسی شد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می دهد که: یک جابه جایی در هسته‌های مکانی موج‌های شاخص سرما در طول دوره مورد مطالعه (2005-1976) از عرض‌های جغرافیایی حدود 35 درجه به سمت عرض‌های جغرافیایی بالاتر از 36 درجه انجام شده است. همچنین نتایج حاصل از تحلیل روند هسته‌های زمانی موج‌های شاخص نیز نشان دهندۀ از یک جابه جایی در هسته‌های زمانی وقوع سرماهای شدید در غرب و شمال غرب ایران است؛ بدین صورت که هسته‌های زمانی شاخص سالانه ازاوایل ماه فوریه و اواخر ماه ژانویه به سوی اوایل ماه ژانویه و حتی اواخر ماه دسامبر جابه جایی نشان می دهند، اما شایان ذکر است که این جابه جایی‌ها در سطح احتمالاتی 5 درصد تأیید نشده است. نکته دیگری که از این پژوهش منتج گردیده، این است که با توجه به جابه جایی هسته‌های مکانی و زمانی موج‌های سرماهای شاخص در غرب و شمال غرب ایران، دمای موج‌های شاخص روندی کاهشی داشته‌اند؛ یعنی به سمت سردتر شدن سوق پیدا کرده‌اند.   

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigation of Displacement of Minimum Temperatures Temporal and Spatial Cores in West and Northern West of Iran

نویسندگان [English]

  • B. Alijani 1
  • P. Mahmoudi 2
  • A. Panahi 3
چکیده [English]

    Investigation of Displacement of Minimum Temperatures Temporal and Spatial Cores in West and Northern West of Iran    B. Alijani.   Professor of climatology, Tarbiat Moallm University, Tehran, Iran.     P. Mahmoudi. ( * ), PhD student of climatology, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran.   email: paymanasia@yahoo.com     A. Panahi .  M.A. of climatology, Applied Meteorology Research Centre, Sanandaj, Iran.   Received: 26 October 2009 / Accepted: 17 August 2010, 13-16 P     Extended Abstract   1- Introduction   One of the prominent challenges in current century is climate changes. Among weather parameters, temperature changes as the most basic element of the weather in every district have special importance.   The west and the north-west of Iran, where is a mountainous region and full of snow, consider as water sources for great rivers and also underground water supply.   Therefore, every climatic change in these parts particularly in a cold season,     not only causes changes in a hydrology cycle also in a rainfall regime, soil moisture regime, cultivation pattern, increase or decrease of climatic crisis.   So, recognition and enquiry of changes and fluctuations in different climatic parameters according to different intervals can provide a very noticeable outlook for future programs.   As a result, 2 goals which this research has been pursuing are   · To appoint temporal and spatial cores of severe colds in the west and the north-west of Iran.   · Understand a process of replacement of temporal and spatial cores of severe colds in the west and the north-west of Iran.       2- Methodology   For investigation a replacement of temporal and spatial cores of minimum temperatures in the west and the north-west of Iran and for achieving the aims of this study, data related to absolute minimum temperatures in November to May for 30 years (1976-2005) were collected from 11 select stations from Meteorological organization of Iran.   Cold indicator waves were extracted in related to factors such as, set at least four stations in one group that have the lower minimum temperature and also 2 days intervals exist between elected heads and a group in former stations. The number of collected heads was 283.After appointing cold waves wavelength was defined for all of them based on the number of days and timely core. The coldest station that had the lowest temperature in every group was specified according to the maximum stations in one day in every single head and timely core.   For recognizing the spatial displacement of cold cores, have been divided the study into three interval subgroups during 10 years and changes of spatial cores of annual cold were computed in every interval subgroups and by using” SURFER” and kriging method changed them to maps and then movements of spatial cores were interpreted using maps. Also computed timely movements of coldness cores by using regression method.       3- Discussion   Investigation of displacement of spatial cores of annual indicator heads indicated that the principal place for cold cores is” Nozhe Hamedan” station which showed 6 times frequency in the first decade.   In second decade this place changed from Nozhe Hamedan to Ardebil with 6 times frequency and in third decade from Ardebil to Saghez with 5 times frequency.   So, we can see that one movement in coldness cores happened from approximately 35 degree latitudes to higher than 36 degree ones.   For analyzing the timely displacement of cold cores, consider “years” as independent variable and “a day of happening” as a dependent variable.   Consequences from this analysis show that one displacement in temporal cores cause severe cold in the west and the north-west of Iran. In a way that temporal cores of annual indicator show displacement from early February and late January to late December. It should be mention that this displacement in a 5 percent possible level is not definite.     4- Conclusion   The result of this study showed that one displacement in spatial cores of cold indicator heads in a duration of study (1976-2005) is observable in away that this displacement is from 35 degree geographical latitudes to higher than 36 ones.   Also consequences of analysing the process of temporal cores of indicator heads indicate one movement in temporal cores that cause a severe colds in the west and the north-west of Iran in a manner that temporal cores of annual indicator show displacement from early February and late January to early January and even late December.   It should be mention that these displacements in 5 percent possible level are not definite.   Another point that also originates from the research is when displacement of spatial and temporal cores of cold indicator heads in the west and the north-west of Iran happen, the temperature of indicator heads becomes decreases, which means become colder.   Key words : temporal core of cold- spatioal core of cold, West and Northwest Iran, climate change, Cold wave       References   Alijani, A., M. R. Kaviani (2006). Principles of Climatology. SAMT Organization, Tehran, Iran.   Alizadeh, A., GH. Kamali (2002). Effect of climate change of agricultural water use in Mashhad valley. Geographical Research, (2-3) (65-66)): 189-201.   Azizi, Gh (2004). Climate Change. Ghoomes Publishing Company Ltd, Tehran, Iran, 264p.   Azizi, Gh., M. Roushani (2008). Using Mann-Kendall test to recognize of climate change in Caspian Sea southern coasts. Geographical Research Quarterly, 40(64): 13-28.   Barati, Gh., S. Sh. Mosavi (2005). The displacement position of heat waves during winter in Iran. Geography and Development, 3(5): 41-52.   Barati, Gh., I. Haidari (2003). Classification of humidity resources of Iran western precipitation (184-1985). Proceeding of the 3rd regional conference on climate change, Isfahan, Iran.   Bidokhti, A., A. A. Ranjbar, A. Sa'adat Abadi (2003). Study of climatic effect of heat Island of Tehran. Proceeding of the 3rd regional conference on climate change, Isfahan, Iran.   Domroes, Manfred. And Attia El-Tantawi (2005). Recent Temporal and Spatial Temperature Changes in Egypt. International journal of climatology, Vol 25, Issue 1, Pages 51-63.   Ebrahimi, H., A. Alizadeh, S. Javanmard (2006). The study of temperature variation in the plain of Mashhad as the index of climate change in the region. Geographical Research, 20(4(79)): 5-18.   Jahanbakhsh, S., S. Torabi (2004). Review and prediction of temperature and precipitation in Iran. Geographical Research, 19(3(74)): 104-125.   Javari, M. (2001). Climate changes of temperature and precipitation in Iran. PhD Thesis. Tehran University.   Leite. S. M., and J. P. Peixoto., (1996). The Autoregressive Model of Climatological Time Series: an Application to the Longest Time Series in Portugal. International journal of climatology, Vol 16, Issue 10, Pages 1165-1173.   Masoudian, S. A. (2004). Temperature trends in Iran the last half century. Geography and Development, 2(3): 89-106.   Mohammadi, H., F. Taghavi (2005). Trends in indices of temperature and precipitation extreme in Tehran. Geographical Research Quarterly, 37(53): 151-172.   Nader sefat, M. H. (1996). Quaternary Geography. Payam Noor University Press.   Ragasakthi. S., Sundarvel. U., (2003). Anthropogenic Induced Climate Change in India. Proceeding of the International Symposium of Climate Change (ISCC). Beijing: China.   Rasouli, A. A. (2002). Preliminary time series analysis of Tabriz air temperatures. Nivar, No 46 and 47, 7-26.   Turkes, M., U. M. Sumer, and G. Kilic (1996) Observed changes in Maximum and Minimum temperatures in Turkey. International journal of climatology, Vol 16, Issue 4, Pages 463-477.   Winkler, J. A., and J. P. Palutikof. J. A. Andresen., and C. M. Goodess., (1997) the Simulation of Daily Temperature Time Series from GCM Output. Part II: Sensitivity Analysis of an Empirical Transfer Function Methodology. Journal of Climate, Vol 10, Issue 10, Pages 2514-2352.   WHO (2003). Climate Change and Human Health – Risks and Responses.Summery.http://www.who.int/globalchange/publications/cchhsummary/en/   Zandi, A (2005). Climate change and extreme colds in Iran. MSc thesis, Razi University.   Zhao Zong, Sumi Akimasa, Harada Chikako, Nozawa Toto (2003). Projections of Extreme Temperature over East Asia for the 21st Century as Simulated by the CCSR/NIES2 Coupled Model Proceeding of the International Symposium of Climate Change (ISCC). Beijing: China.     

کلیدواژه‌ها [English]

  • temporal core of cold
  • temporal core of cold- spatioal core of cold
  • spatioal core of cold
  • West and Northwest Iran
  • climate change
  • Cold wave
 
ابراهیمی، حسین، علیزاده، امین و سهیلا جوانمرد، (1384)، بررسی وجود تغییر دما در دشت مشهد به عنوان نمایه تغییر اقلیم در منطقه، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 20، شماره 4، پیاپی 79، 5-18.
براتی، غلامرضا و ایرج حیدری، (1382)،
رده بندی منابع رطوبتی بارش‌های غرب ایران(سال آبی 1985-1984) مجموعه مقالات سومین کنفرانس منطقه ای و اولین کنفرانس تغییر اقلیم، اصفهان.
براتی، غلامرضا و سید شفیع موسوی، (1384)، جابجایی مکانی موجهای زمستانی گرما در ایران، مجله جغرافیا و توسعه، سال سوم، شماره پیاپی 5، بهار و تابستان.
بیدختی، علی اکبر، عبسعلی رنجبر و عباس سعادت، (1382)، مطالعه اثر اقلیمی جزیره گرمایی تهران، مجموعه مقالات سومین منفرانس منطقه ای و اولین کنفرانس ملی تغییر اقلیم، اصفهان.
جاوری، مجید، (1380)، تغییرات زمانی دما و بارش ایران، رساله دکتری اقلیم شناسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
جهانبخش سعید و سیما ترابی، (1383)، بررسی و پیش بینی تغییرات دما و بارش در ایران، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال نوزدهم، شماره پیاپی 74، پاییز، 104-125.
حیدری، حسن، (1378)، تحلیل عناصر اقلیمی ایران به منظور ارائه یک الگوی طبقه بندی، رساله دکتری اقلیم شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس.
رسولی، اکبر، (1381)، تحلیل مقدماتی سریهای زمانی دمای هوای شهر تبریز، نیوار، شماره‌های 46 و 47.
زندی، عبدالواسع، (1384)، تغییرات آب و هوایی و سرماهای شدید ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد اقلیم شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی کرمانشاه.
عزیزی، قاسم، (1383)، تغییر اقلیم، تهران، انتشارات قومس.
عزیزی، قاسم و محمود روشنی، (1387)، مطالعه تغییر اقلیم در سواحل جنوبی دریای خزر به روش من- کندال، پژوهشهای جغرافیایی، شماره 64، تابستان، 28-13.
علیجانی، بهلول و محمدرضا کاویانی، (1386)، مبانی آب و هواشناسی، تهران، انتشارات سمت.
علیزاده، امین و غلامعلی کمالی، (1381)، اثرات تغییر اقلیم بر افزایش مصرف آب کشاورزی در دشت مشهد، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال هفدهم، شماره پیاپی 65-66، تابستان و پاییز، 189-201.
محمدی حسین و فرحناز تقوی، (1384)، روند شاخصهای حدی دما و بارش در تهران، پژوهشای جغرافیایی، شماره 53، پاییز، 151-172.
مسعودیان، سید ابوالفضل، (1383)، بررسی روند دمای ایران در نیم سده گذشته، مجله جغرافیایی و توسعه، سال دوم، شماره پیاپی 3، بهار و تابستان، 89-106.
نادرصفت، محمدحسین، (1375)، جغرافیای کواترنر، چاپ دوم، انتشارات دانشگاه پیام نور.
 
 
Domroes, M. & Attia E. T. (2005). Recent Temporal and Spatial Temperature Changes in Egypt. International journal of climatology, Vol 25, Issue 1, Pages 51-63.
Leite. S. M., & Peixoto, J. P. (1996). The Autoregressive Model of Climatological Time Series: an Application to the Longest Time Series in Portugal. International journal of climatology, Vol 16, Issue 10, Pages 1165-1173.
Ragasakthi, S., & Sundarvel, U. (2003). Anthropogenic Induced Climate Change in India. Proceeding of the International Symposium of Climate Change (ISCC). Beijing: China.
Rasouli, A. A. (2002). Preliminary time series analysis of Tabriz air temperatures. Nivar, No 46 and 47, 7-26.
Turkes, M., U. M. Sumer, & Kilic, G. (1996). Observed changes in Maximum and Minimum temperatures in Turkey. International journal of climatology, Vol 16, Issue 4, Pages 463-477.
Winkler, J. A., &. Palutikof, J. P.. Andresen, J. A., & Goodess, C. M. (1997). the Simulation of Daily Temperature Time Series from GCM Output. Part II: Sensitivity Analysis of an Empirical Transfer Function Methodology. Journal of Climate, Vol 10, Issue 10, Pages 2514-2352.
WHO. (2003). Climate Change and Human Health – Risks and Responses.Summery.http://www.who.int/globalchange/publications/cchhsummary/en/
Zhao Zong, S. A., Chikako, H., & Toto, N. (2003). Projections of Extreme Temperature over East Asia for the 21st Century as Simulated by the CCSR/NIES2 Coupled Model; Proceeding of the International Symposium of Climate Change (ISCC). Beijing: China.