اولویت‌بندی عوامل مؤثر در مدیریت بحران شهری در برابر بلایای طبیعی (مطالعه موردی سازمان‌های مرتبط با بحران شهر اصفهان )

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

  یکی از موضوعاتی که بیشتر شهرهای بزرگ جهان با آن دست به گریبان هستند، حوادث طبیعی است. با توجه به ماهیت غیرمترقبه بودن غالب حوادث طبیعی و لزوم اتخاذ سریع و صحیح تصمیم‌ها و اجرای عملیات، مبانی نظری و بنیادی، دانشی را تحت عنوان مدیریت بحران به وجود آورده است. برای شناخت مدیریت بحران شهر و آسیب پذیری مناطق شهری در برابر بلایای طبیعی، بررسی عامل‌های اصلی مؤثر در آسیب پذیری مدیریت بحران شهری نیاز است. هدف از این مقاله، به کار گیری اصول مدیریتی لازم برای کاهش آسیب پذیری شهرها و دستیابی به اولویت‌های عوامل مؤثر در مدیریت بحران شهری در سازمان‌های مرتبط با بحران شهر اصفهان، از لحاظ شاخص‌های مورد بررسی است. روش پژوهش توصیفی و تحلیلی است، که از مدل‌های کمّی استفاده شده است. برای اولویت­بندی عوامل مؤثر در مدیریت بحران شهر اصفهان34 متغیر در 6 عامل اصلی در 20 سازمان مرتبط با بحران بلایای طبیعی شهر با استفاده از تحلیل عاملی مورد بررسی قرار گرفت. نتیجه حاصل از بررسی انجام شده، نشان می‌دهد که اولین عامل وجود نظام ذخیره سازی برای مدیریت پشتیبانی امداد و نجات است که شامل 7 متغیر است. همچنین همبستگی هماهنگی بین سازمان‌های درگیر در بحران براساس آزمون کروسکال- والیس(آزمون H ) ، نیز نشان می‌دهد sig (سطح معناداری) در همه متغیر‌ها کمتر از 05/0 و از آنجا که این رقم کوچکتر از آلفای مورد نظر (05/0) است، بنابراین، فرض H رد و کافی نبودن ساختار تشکیلات مناسب برای هدایت عملیات امداد و نجات در سازمان‌های بررسی شده (فرضیه پژوهش) تأیید می‌شود.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Prioritizing the effective factors in urban crisis management against the natural disasters (Studying sample: The organizations related to Isfahan's crisis)

نویسندگان [English]

  • M. Azizpour 1
  • A. Zangiabadi 2
  • Z. Esmaeilian 3
1 Assistant Professor of Geography and Urban Planning, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
2 Associate Professor of Geography and Urban Planning, University of Isfahan, Isfahan, Iran
3 Phd Student of Geography and Urban Planning, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده [English]

 



Extended abstract
1- Introduction
The knowledge of urban crisis management is attributed to a set of activities done before, during and after the crisis to lower the effects of these events and vulnerabilities. This matter has a special relationship with the urban planning topics, urban management and geography.
In this regard, administrative agencies and organizations related to the crisis play a determinant role in controlling and managing the crisis of a country. Hence, the presence of various power and decision-making centers in system are regarded as the reasons of a country's weakness in encountering with the crisis circumstances.
 
 
 
 
Therefore, the lack of coordination among the organizations related to Isfahan's crisis as well as the problems like the quantitative and qualitative situations and conditions of the city frame space have increased the vulnerability rate of a city against natural disasters. The insufficiency of technical knowledge has always been a weakness cause of managements in a crisis. Meanwhile, planning, organizing, ranking, coordinating, leading and empowering weaknesses are the basic causes of not achieving to the pre-determined goals. The aim of this article is to study the effective factors on crisis management vulnerability in organizations related to Isfahan's crisis.
According ly, the persent survey is relied on the following theory:
Is a suitable organization structure enough for directing the assistance and rescue operations in organizations related to the crisis of Isfahan? Is it in correspondence with standard principles and measures? And what is the first factor should be taken into consideration?
 
2- Methodology
Regarding the studying components and subject nature, the approach dominated on this survey is "descriptive"- analytic". Statistical population is composed of 20 organizations related to Isfahan crisis and the studying indices are 32 variables with 6 basic elements. The information needed from the studied organizations have been collected and classified by applying the factor analysis of effective factors in the crisis management of Isfahsn. Based on kroscal- walis test (test H), the correlation among the organizations involved in crisis, has been studied.
 
3- Discussion
The information collected through studying the questionnaires before entering to SPSS were transformed to a code and then introduced to software to be analyzed. Factor analysis and validity analysis were applied for adaptation in this article. Factor analysis has been applied to identify the essential factors of vulnerability in the urban management while validity analysis to value the rate of internal adaptation of extracted factors. The original results of this analysis include six basic steps as following:
Variables identifying, calculating a correlation matrix for variables, extracting unspinning factors for selecting a model suitable to information, spinning the factors to an interpretable data and interpret and naming the spinned factors. From the total six extracted factors about %87 involved a variance and the first factor %46.7 and the second %59.75 have been calculated. Six factors have been extracted and since these six factors have special value more than 1 and the sixth factor has been calculated less than %5 variance.
 
4- Conclusion
In this research, the following results may be drawn:
According to the studies and analyses done, the effective factors on the crisis management of Isfahan are divided into six following factors from the view of prioritizing. It's suggested that each of these factors being organized through a developing program.
Factor1) the presence of a saving system for the supporting management of the operating helps. 2) Professional equipment and the presence of an organization structure suitable for the operating agent.
3) The presence of expert human powers, 4) the availability of an informing system and agent, 5) the effectiveness of operation and an informing system for the operating inhabitants, 6) the availability of infrastructures and communication facilities.
A lack of coordination among the organizations related to the crisis, unware of the conditions of the other organizations and lack of a united crisis management may cause the possibility of the city's vulnerability. In fact, the results of this survey support it. Hence, regarding the expansion, population and economic, political and social importance of Isfahan as well as the potential and actual dangers faced with and the range of various dangers, significant shortage of the equipment of the organizations related to the crisis and their equipment constraints are completely tangible and evident. One of the most basic lost rings in a basic direction of activities related to the crisis and coordination about the crisis management is the lack of an integrity crisis management of the city

کلیدواژه‌ها [English]

  • prioritizing
  • natural disasters
  • urban crises management
  • organizations related to the crisis
  • Isfahan
 

احمدی، حسن، (1376)، نقش شهرسازی در کاهش آسیب پذیری شهر، مسکن، شماره 23، تهران.

بحرینی، سید حسن، (1375)، برنامه ریزی کاربری اراضی زمین در مناطق زلزله خیز (نمونه شهرهای لوشان، منجیل و رودبار)، چاپ اول، مرکز مقابله با انواع بلایای طبیعی ایران، تهران.

براتی، داود، (1383)، ایمنی کلان شهر تهران و مدیریت بحران، مجموعه مقالات کارگاه مشترک ایران و ژاپن، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، صص344-331.

تقوایی، مسعود و صفر قائد رحمتی، (1385): تحلیل شاخصهای توسعه فرهنگی استان‌های کشور، مجله جغرافیا و توسعه ناحیه ای، شماره 7،مشهد.

توفیق، فیروز، (1372): تحلیل عاملی، تلفیق شاخصهای منطقه ای، مجله آبادی، شماره 10، تهران.

حکمت نیا، حسن و میر نجف موسوی، (1385): کاربرد مدل در جغرافیا با تأکید بر برنامه ریزی شهری و ناحیه ای، انتشارات علم نوین یزد.

حسنی، نعمت، (1384)، ضرورت بازنگری در مدیریت بحران زلزله در ایران، مجموعه مقالات کارگاه مشترک ایران و ژاپن، ( 5-7 مهرماه 1383)، نشریۀ شمارۀ 298، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور، صص ( 49-37 ).جمعی از مقالات، مجموعه نویسندگان.

حسین زاده دلیر، کریم، (1386)، روزنامه جام جم، سال هشتم، شماره2008.

حیدری تفرشی، غلامحسین و دیگران، (1381)، نگرشی نوین به نظریات سازمان و مدیریت در جهان امروز، انتشارات فرا شناختی اندیشه، تهران.

رودینی، عزیز اله، (1383)، فرآیند مدیریت برای توسعه ایمنی و آمادگی در برابر سوانح، مجموعه مقالات مدیریت امداد و نجات، مؤسسه آموزش عالی علمی‌– کاربردی هلال ایران.

رضائیان، علی، (1381)، مدیریت بحران، مجموعه مقالات اولین همایش علمی‌– تحقیقی مدیریت امداد و نجات، اسفند1381، مؤسسه آموزش عالی علمی‌– کاربردی هلال ایران وابسته به جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی‌ایران.

سعید نیا، احمد، (1377)، کاربری زمین شهری، کتاب سبز، جلد دوم، مرکز مطالعات برنامه ریزی شهری، چاپ اول.

شفقی، سیروس، (1353)، جغرافیای اصفهان، چاپ اول، دانشگاه اصفهان.

عبدالهی، مجید، (1380)، مدیریت بحران در نواحی شهری، سازمان شهرداری‌های کشور، چاپ اول.

عنبری، موسی، (1383)، ارزیابی رویکردهای نظری در مدیریت امداد فاجعه در ایران، مجموعه مقالات اولین همایش علمی‌– تحقیقی مدیریت امداد و نجات، اسفند، (1381)، مؤسسه آموزش عالی علمی‌– کاربردی هلال ایران وابسته به جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی‌ایران.

گازرپور، فرشته، (1381)، طرح پیاده سازی مدیریت کیفیت جامع در ستاد حوادث غیرمترقبه مجموعه مقالات اولین همایش علمی‌– تحقیقی مدیریت امداد و نجات، اسفند، (1381)، مؤسسه آموزش عالی علمی‌– کاربردی هلال ایران وابسته به جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی‌ایران.

مرکز مطالعات زلزله و زیست محیطی تهران بزرگ، (1380)، مطالعۀ ریز پهنه بندی زلزله تهران بزرگ، گزارش نهایی.

مومنی، منصور و علی فعال قیومی، (1386): تحلیل‌های آماری با استفاده از SPSS، انشارات کتاب نو، تهران.

Ambraseys, N. N. and Melville, C. P. (1982), A history of Persian earthquake, Cambridge, earth science series.

Forrest, T. R., (1978), “Group Emergence in disasters, in disasters: theory and research”, Ebi by E. L. Quarantelli, U. S. A. SAGE pub.

Ghafory – Ashtiany,M., (1999), Rescue Operation and Reconstructions in Iran, Disaster Prevention and Management, Volume 8, Number 1, MCB University, Issn 0965 -3362.

Hill C. & Jones G. (1995),” Strategic management theory”, Houghton Mifflin Company.

Keritner, Robert, (2001), “Management”, 5th edition, Boston: Houghto Mifflin Co.

Kinston, C. Hgages, M, Philips, T., (1998),” How to reduce drought risk”, western drought coordination council, preparedness and mitigation working group.

Mitchel, James, k., (1999), Megacities and Natural Disaster: a Comparative analysis, Geojornal 49, 2000 Kluwer Publishers: Printed in the Netherland.

Montoya Morales, Ana Lorena, (2006),” Urban disaster mangement: A case study of earthquacke risk assessment in cartago, Costarica”, ITC &University of Utreecht.

Nateghi, A. F., (1998) “Existing and proposed disaster management organization for Iran”, Proceedings of the First Iran- Japan Workshop on Recent Earthquakes in Iran & Japan.

Roberts, Jonathan, (1988), Dicision – Making during international crisis, London: Mac Millan, press LTD.

Paton, Douglas and Fohnston, David, (2001), Disaster and communities: Vulnerability, resilience and preparedness, disaster prevention and management, volume 10, number 4, MCB University, ISSN 0965-3562.

Tschacher, Wolfgang and Nina Jacob Shagen, (2000),” Analysis of crisis intervention processes”, Journal of crisis, Vol. 23, No. 2

Shibata,a. and Sozen, M. A., (1996), Sastitude structure method for seismic design in keinforced concrete, Journal of the structural division, Vol. 102, No. ST1

Shibata, A. and Sozen, M. A., (1996), Sastitude structure method for seismic design in keinforced concrete, Journal of the structural division, Vol. 102, no. ST1