دینامیک دریا و عوامل موثر بر نوسانات تراز دریا در تحول قاعده دلتاهای شمال تنگه هرمز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار ژئومورفولوژی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

2 استادیار ژئومورفولوژی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

  یکی از عوامل موثر در شکل‌زایی محیط ساحلی، هیدرودینامیک دریا است و در کلیه طرح‌هایی مرتبط با ساحل این مسأله مورد توجه است . در این مقاله، هیدرودینامیک دریا در تنگه هرمز و حرکات آب دریا اعم از جزر و مد، امواج و جریان‌های دریایی در قاعده دلتاهای منطقه ، بررسی شده است. محدوده مطالعه، سواحل تنگه‌هرمز، بین مصب رودخانه میناب در شرق و مصب رودخانه شور در غرب بندر عباس است؛ این محدوده، نوار خط ساحلی دریا را شامل می­شود . در این تحقیق، ابتدا داده‌های کتابخانه ای و آماری از منابع موجود جمع آوری شد . در ادامه بعد از تشریح اشکال و فرایندهای ساحلی منطقه به ویژه قاعده دلتاها، وضعیت امواج، جریان‌های جزر و مدی و جریان‌های حاصله، بررسی شده و در نهایت، وضعیت فرسایش اعم از تخریب، جابجایی رسوب و رسوبگذاری، در پهنه ساحلی منطقه تجزیه و تحلیل گردید. براساس بررسی‌های انجام شده حرکات آب شامل: امواج، جزر و مد و جریان‌های ساحلی و دریایی؛ مهمترین نقش را در تحولات مورفولوژی خط ساحلی در قاعده دلتاها به عهده دارند که در این میان امواج نقش مهمتری را در شکل گیری و توپوگرافی ساحل به عهده دارند و دو عامل دیگر نقش واسطه یا تکمیل کننده را ایفا می­کنند. اما در قسمت‌های قاعده دلتاها به دلیل کاهش میزان شیب به کمتر از 01/0 در صد، پدیده جزر و مد بیشترین تاثیر را بر روی محدوده خط ساحلی، دارد.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Sea Dynamics and the Factors Affecting Sea Level Fluctuations the Evolution of the Deltas Base in Northern Strait of Hormuz

نویسندگان [English]

  • A. Nohegar 1
  • M. M. Hosseinzadeh 2
1 Associate Professor of Geomorphology, Hormozgan University, Bandar Abas, Iran.
2 Assistant Professor of Geomorphology, Shahid Baheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

 
 



Extended abstract
1- Introduction
One of the effective factors in coastal area creation is the sea hydrodynamic and it is considered in all plans related to the beach. In this article, the sea hydrodynamic in Strait of Hormuz and the sea water movements including tide waves and marine movements in the delta bases of the area have been studied. It is considerable that the delta of the area is being threatened and instable and is affected by marine water movements including tide, waves and marine movements. These movements have resulted in instability of this part for human capability in exploitation. Therefore dynamic investigation of the marine water movements on coastal line and then on coastal tide is the goal of this study.
 
2- Methodology
The study area includes the beach of Strait of Hormuz, bet ween Minab River,
in the east and Shoor River, in the west of Bandar Abas.
In this study, librarian and statistical data have been gathered from available resources, firstly. Marine movements pattern of wind blowing and waves and tide in the studied area and the tide delta of the Bandar Abas station have been analyzed by the most intensive wind blown in eightfoldways in the area.
Furthermore, the wave's condition, tide movements and the obtained moves have been investigated after explaining the figures and coastal processes of the area, especially delta and finally erosion condition including destruction, sediments displacement and sedimentation in the beach line of the area have been analyzed.
 
3- Discussion
Since the studied beach is a delta one, so their slope is very small. Due to the conditions on the coastal line, tide is more effective.
tide forces are so powerful in Persian Gulf, the water progress resulted from tide in extreme monthly tide conditions reaches to more than one kilometers in a day, due to the tide slope and on the other hand the little slope of the delta bases.
It is considered that one of the most important elements of water movement in Persian gulf results from the moved water with less salinity (40-41 PSU) that moves from shallow areas of Arabian beaches in the south of the gulf to Strait of Hormuz and Oman sea.
In the studied area, the general movements in the northern beaches of Strait of Hormuz are often from east to the west in the east coastal lines, it is from the south to the north and causes relative movements of sediments in the coastal line.
In the studied area, the general rivers from the west to the east respectively include: Shour, Jelabi, and Hasanlangi. The rivers movement causes general digression of the water flow to the north, North West and west in the studied area.
 
4- Conclusion
Based on the studied, the water movements including waves, tide and beach and marine movements play an important role in morphological changes in coastal line in delta bases, among that, the waves play more important role in creation and topography of the beach and two other factors play a complementary and cause role. But in delta bases, the tide affects mostly on coastal line area, because of decreasing the slope less than 0/01

کلیدواژه‌ها [English]

  • Coastal geomorphology
  • Strait of Hormuz
  • Sea Hydrodynamic
  • Marine Movements
  • Delta Base
 
آزرم سا، سیدعلی، سیامک شفیعی و رجبعلی کامیابی گل، (1387)، تغییرات ماهانه میانگین تراز سطح آب در خلیج فارس، دریای عمان و شمال دریای عرب در 1994، مجله فیزیک زمین و فضا، دوره 34، شماره 2، ص 96-83.
بنازاده، محمدرضا و مهدی آرام، (1373)، گردش آب در خلیج‌فارس، دومین کنگره علوم و فنون دریایی و جوی ایران، اهواز.
جعفریان ابیانه، فاطمه و عباسعلی علی اکبر بیدختی، (1386)، بررسی عناصر هواشناختی موثر بر جریان گرانی خروجی از خلیج فارس، محیط شناسی، سال 33، شماره 44، ص 18-.11
کلتات، دیتر، ثروتی، محمدرضا، (1378)، جغرافیای طبیعی دریاها و سواحل، تهران، انتشارات سمت.
دانه‌کار، افشین، (1376)، بررسی وضعیت جنگل‌‌های حرا در تنگه هرمز، اداره کل حفاظت محیط زیست استان هرمزگان.
دانه‌کار، افشین، (1380)، بررسی وضعیت رسوبگذاری در عرصه‌‌های جنگلی حرا رساله مقطع دکتری، دانشگاه تربیت مدرس.
مجموعه مقالات اولین سمینار علوم و فنون دریایی و جوی ایران، (1372)، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
مجموعه مقالات دومین سمینار علوم و فنون دریایی و جوی ایران، (1373)، دانشگاه شهید چمران، اهواز
سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، عکس‌های هوایی 1:55000 سال 1334.
سازمان جغرافیایی نیروهایی مسلح، نقشه‌های 1:50000 و 1:250000 استان هرمزگان.
سازمان حفاظت محیط‌زیست استان هرمزگان، (1379)، گزارش‌ مناطق حفاظت شده و تالاب‌های بین‌المللی استان هرمزگان.
سازمان نقشه ‌برداری کشور، اداره آبنگاری، داده‌های جزرومد نیم‌ساعته ایستگاه‌ بندر شهید رجایی سال‌های 2000 و 2001.
سازمان نقشه‌برداری کشور، عکس‌های هوایی 1:40000 سال 1374.
سازمان نقشه‌برداری کشور، نقشه‌های رقومی 1:25000 بلوک‌های بندرعباس، بندرلنگه، میناب - سازمان هواشناسی کشور، داده‌های هواشناسی ایستگاه‌های مختلف منطقه مورد مطالعه، سال  1975 الی 2000 میلادی
محمودی، فرج‌الله، (1376)، ژئومورفولوژی اقلیمی، تهران، انتشارات دانشگاه پیام نور.
چورلی، ریچارد جی و همکاران، (1379)، ژئومورفولوژی فرآیندهای دامنه‌ای، آبراهه‌ای، ساحلی و بادی، مترجم احمد معمتد، جلد سوم، تهران، سمت، صص.454
مهندسین مشاور جاماب، (1378)، طرح جامع آب کشور، حوضه آبریز کل و ساحلی، وزارت نیرو، تهران.
مهندسین مشاور جاماب، (1378)، طرح جامع آب کشور، حوضه آبریز ساحلی میناب - بندرعباس، وزارت نیرو، تهران.
نوحه گر، احمد و مجتبی یمانی، (1385)، ژئومورفولوژی ساحلی شرق تنگه هرمز با تاکید بر فرسایش بادی، دانشگاه هرمزگان، صص 250.
یمانی، مجتبی، (1378)، اثر حرکات آب دریای عمان در تشکیل و تکامل تالاب‌های جزرومدی، پژوهش‌های جغرافیایی، شماره 37، تهران موسسه جغرافیا.
یمانی، مجتبی، (1375)، ژئومورفولوژی ساحلی شرق تنگه‌ هرمز، جداری عیوضی، جمشید، رساله دکتری، دانشگاه تهران، گروه جغرافیای طبیعی.
 
Bird Eric. (2000), Coastal Geomorphology an Introduction, University of Melborne, Australia – JOHN WILEY & SONS. LTP, 2000
British Admiralty Org. The Persian Gulf Pilot and its Approaches – Twelfth Edition (1982)
D.S.O, New Commercial port of Bandar Abbas, Ministry of Roods & Transportation, Ports & shipping Organization – Tehran. Oct. 1974
John, V., Coles, S., and Abozed, A. (1990), Seasonal cycles of temperature, salinity and water masses of the western gulf, Oceanol. Acta. 13, 281-273.
Kantha, L. H., Pontius P. E., and Anantharaj, V (1994), Tides in marginal, semi-enclosed and coastal seas. Part I: Sea surface height. Univ of Colorado, Colorado Center for Astrodynamics, Research Report
Kassler, P: The Structural and Geomorphic Evolution of the Persian Gulf 1973
King. C.A.M., (1966), Beaches and Coasts, London, Edward Arnold Ltd.
Kukal, Z. and SAADOLLAH, A. (1973) Aeolian Admixtures in the Sediments of the Northern Of Persian Gulf 1973
McCall G. J. H, Explanation Text of the Tahruie Quadrangle Map,
McCall G. J. H. , The Geotectonic history of the Macran and adjacent areas of Southern Iran
Melgun, M. (1973) Correspondence Analysis for Recognition of Facies in Homogeneous Sediments of an Iranian River Mouth 1973
Purser, B. H. and SEIBOLD, E. (1973) The Principal Environmental Factors Influencing Holocene Sedimentation and Digenesis in the Persian Gulf 1973
Purser. B. H., (1973) the Persian Gulf, Springer Verlag Berlin. Heidelberg 1973
Sarenthein, M. and Walger, E.: Classification of Modern Marl Sediments in the Persian Gulf by Factor Analysis
Seybold, E., Diesler, L., Futterer, D., Lange, H., Muller, P., and Werner. F. (1981) Holocene Sediments and Sedimentary Processes in the Iranian Part of the Persian Gulf 1981
Swift, S. A., and Bower, A. S., (2003), Formation and circulation of dense water in the Persian/Arabian Gulf, J. Geophic. Res., 108, C1, 3004,doi:10.1029/2002/JC001360