مطالعه توزیع زمانی - مکانی احتمال وقوع یخبندان در استان زنجان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار اقلیم شناسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 کارشناس ارشد اقلیم شناسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

چکیده

  یخبندان یکی از پدیده­های اقلیمی است که هر سال اتفاق می‌افتد و باعث بروز خسارات فراوانی در بخش‌های اقتصادی از جمله کشاورزی، فعالیت‌های صنعتی، حمل و نقل و خطرات جاده‌ای می‌شود. بنابراین، شناخت و مطالعه دقیق این پدیده به منظور مقابله با خسارات احتمالی آن لازم و ضروری به نظر می‌رسد. این مطالعه با هدف بررسی توزیع زمانی و مکانی وقوع یخبندان در ایستگاه‌های منتخب منطقه مورد مطالعه شامل ایستگاه‌های سینوپتیک زنجان، خرمدره، خدابنده و ایستگاه‌های کلیماتولوژی باروت آقاچی، فیله خاصه و خیرآباد در طی دوره آماری موجود بر اساس داده‌های دمای حدأقل روزانه انجام گرفته است. در این مطالعه با استفاده از روش‌های توزیع نرمال، لوگ نرمال و توزیع احتمال تجمعی یکنواخت به تحلیل زمانی و مکانی احتمال وقوع شاخص‌های یخبندان (تاریخ آغاز، تاریخ خاتمه، طول فصل رشد، طول فصل یخبندان و فراوانی وقوع یخبندان) پرداخته شده است. نتایج نشان می‌دهد به طور متوسط اولین یخبندان‌های منطقه در فصل پاییز بین 7 مهر تا 24 آبان رخ می‌دهد و میانگین تاریخ خاتمه یخبندان‌ها از 20 فروردین تا 30 اردیبهشت است و بیشترین میانگین تعداد روزهای وقوع یخبندان در ایستگاه خیرآباد و کمترین میانگین در ایستگاه فیله خاصه زنجان وجود دارد.   

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of frost tempo_spatial probability distribution in Zanjan province

نویسندگان [English]

  • S.H. MirMousavi 1
  • M. Hosseinbabai 2
1 Assistant Professor of Climatoligy, University of Zanjan, Zanjan, Iran
2 M.A Student of Climatoligy, University of Zanjan, Zanjan, Iran.
چکیده [English]

 



Extended abstract
1- Introduction
Humans and plants can grow in a certain temperature range and shall bear their ability against the high and low temperatures are limited. Decrease temperature of minimum thresholds of plants and occurrence of frost damage on roads every year the vast country's economy will enter. Study the tempo-spatial distribution of frost occurrence is the most fundamental climate research, which can planners to reduce cold and frost damage to guide and assist (Kamali, 151:2002).
Many studies in Iran and the world about this phenomenon have been done. The most important studies in other countries can be Suckling Studies (1988), in the southeastern United States, Watkins (1991) in the UK, Eriksson and Lindquist (2002) noted in Sweden.
The most important studies in Iran,
 
 
studies Alizadeh et al (1994) in Khorasan, Noohi (1374) in Karaj, Kamali (1995) in Tehran, Azizi and Nokhandan (2003) in Firoozkooh can be noted.
In this study the frost of Zanjan province, using statistical and probabilistic methods have been investigated. Results from analysis to different frost maps ware presented.
 
2- Methodology
In this study, to assess the frost tempo-spatial distribution occurrence, indices: the beginning and end, frequency of occurrence, length of growing season and frost during the season based on Julian date used. Generally, statistical methods used in this study are as follows:
1-Some statistical distribution of the initial fitting to choose the best way to study how the distribution of data
2-Goodness of fit test for the detection of efficient test methods selected from the following:
 
A
- Chi-square test
B - Test Kolmogrov – Smirnoff
C - Correlation Analysis
3- The use of statistical distributions: normal and log normal distribution, uniform distribution
4- Zoning maps produced in the environment Arc / view model using the spline interpolation
 
3- Discussion
According to the started frost map, as a core of frost Decrease around the Kheirabad station was observed and on average once every two years is likely that on days 22 and 24 October early autumn frost occurs. While the chance of frost around the Filehkaseh station, especially on 26 November is a once every two years. Range of difference between these two regions is 34 days which can be significant in terms of agriculture.
Probability distribution maps during the season and frost during the growing season are opposite each other, So that the probability map can be seen during the frost season, a marked increase in the core around the Kheirabad station during the frost season, almost equal to 200 days with a 50 percent chance once every two years there. A region to the north, during the season, less frost and especially around the filehkaseh, Khodabandeh and Khoramdeh stations and less than 150 days, and it also decreases. Therefore probability Range of during the season frost in parts of central and around the study area reaches up to 50 days. While the probability distribution maps during the growing season, a marked decrease the core around the Kheirabad station during the growing season with probability almost 170 days every two years once showed. Especially around the Filehkaseh station, this amount to 216 days, Khodabandeh and Khoramdeh station increases to 214 days. Thus, differences in occurrence during the growing season every two years in the central region and around the study area reach almost 56 days.
 
4- Conclusion
Overall results of this study include:
The results showed that in central and eastern stations that late spring frost occurrence in the end May also exist. The situation to the North-West Province has a reduction mode.
The results of calculations indicate increased probability distributions during the frost season in the East and Northern Regions has decreased.
Most Popular frost occurrence in Highlands Province, and lowest in parts of the province is low margin.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Frost
  • Start Date
  • End Date
  • Probability Distribution
 
آذر، عادل و مؤمنی، منصور، ( 1381 )، " آمار و کاربرد آن در مدیریت"، انتشارات سمت، جلد دوم.
بازرگان لاری، عبدالرضا، ( 1382 )، "آمار کاربردی". انتشارات دانشگاه شیراز.
جمشیدی، خدیجه، ( 1376 )، " آمار و کاربرد آن در مدیریت"، انتشارات دانشگاه پیام نور، قسمت اول.
جهانبخش،سعیدومعصومه امام قلیزاده، ( 1384 )، « بررسی و پیش بینی یخبندان برای منطقه اورمیه»،خلاصه مقالات کنفرانس بین المللی مخاطرات زمین،دانشگاه تبریز.
حجازی زاده، زهرا، ناصر زاده، حسین (1384)، "محاسبه و تجزیه و تحلیل ساعتهای تداوم یخبندان با استفاده از برنامه نویسی به زبان دلفی"، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی،شماره76، (150-139)
خلجی، مهدی، ( 1380 )، " پیش بینی سرمای دیررس بهاره و زودرس پاییزه برای تعدادی از گیاهان زراعی و باغی در استان چهارمحال و بختیاری " : مجله نهال و بذر، جلد 17، شماره 2،(139-126).
سمیعی، محمود و دیگران، ( 1367 )، « تجزیه تحلیل اقلیمی اطلاعات و احتمالات تاریخ شروع و خاتمه یخبندان پاییزه و بهاره در آستانه‌های بحرانی دما و طول فصل رویش در ایران»، انتشارات سازمان هواشناسی کشور.
عزیزی، قاسم و مجید حبیبی نوخندان،( 1384 )، «مطالعه توزیع زمانی و مکانی یخبندان و لغزندگی درجاده‌های هرازوفیروزکوه»،مجله پژوهش‌های جغرافیایی،دانشگاه تهران،شماره51، (65-51).
عزیزی، قاسم، ( 1383 )، " ارزیابی سینوپتیکی یخبندان‌های فراگیر بهاری در نیمه غرب ایران " : مجله مدرس علوم انسانی، شماره 8(1)، پیاپی 32،(115-99).
علیجانی، بهلول و هژبرپور، قاسم، ( 1386 )، " تحلیل همدید یخبندان‌های استان اردبیل " : جغرافیا و توسعه، شماره 10، (106-89).
علیزاده، امین، ( 1380 )، " اصول هیدرولوژی کاربردی "،چاپ سیزدهم، انتشارات آستان قدس رضوی.
علیزاده، امین، موسوی، محمد، کمالی، غلامعلی، ( 1373 )، " تاریخ وقوع اولین یخبندان‌های پاییزه و آخرین یخبندان‌های بهاره در خراسان " : نیوار، شماره 24،(56-38).
کمالی، غلامعلی و حبیبی نوخندان، مجید ( 1384 ): " بررسی توزیع مکانی و زمانی یخبندان در ایران و نقش آن در حمل و نقل جاده‌ای " : پژوهشنامه حمل و نقل، سال دوم، شماره 2،(127-135).
کمالی، غلامعلی، (1381)، " سرماهای زیان بخش به کشاورزی ایران در قالب معیارهای احتمالاتی، مطالعه موردی، تهران " : فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 64-63، زمستان 80 و بهار 81،(149-165).
مجرد قره باغ، فیروز، ( 1376 )، "تحلیل و پیش بینی یخبندان در آذربایجان"، رساله دکتری دانشگاه تربیت مدرس.
مهدوی، محمد، ( 1371 )،" هیدرولوژی کاربردی "، انتشارات دانشگاه تهران، جلد دوم.
نوحی، کیوان، صحرائیان، فاطمه، پدرام، مژده و صداقت کردار،عبدااله، (1387)، تعیین طول دوره بدون یخبندان با استفاده از تاریخهای آغاز و خاتمه یخبندان فرارفتی و تابشی در نواحی زنجان، قزوین و تهران، علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی / سال دوازدهم / شماره چهل و ششم (ب)،(449-460).
نوحی، کیوان و پدرام، مژده و صحرائیان، فاطمه و کمالی، غلامعلی، ( 1386 )، " بررسی و تحلیل تاریخ آغاز و خاتمه یخبندان‌های تابشی- فرارفتی و فرارفتی در استان‌های آذربایجان شرقی و غربی ": فصلنامه علمی پژوهشی وزارت جهاد کشاورزی، جلد 20، شماره 2، تابستان 1386، (197-211).
هاشمی، فریدون، ( 1348 )،" تجزیه و تحلیل استاتیکی از سرمای تهران ": انتشارات دفتر تحقیقات و بررسی‌های علمی هواشناسی کشور.
Eriksson And Lindquist, S. (2002), Regional Influence on Road Slipperiness During Winter Precipitation Events, (2nd) International Road Weather Conference, Sapporo, Japan.
Suckling, P. W. (1988)," Fluctuations of last spring-freeze dates in the Southeastern United States, Physical Geography, 7. 239-245.
Thom, H. C. S, R. H. Shaw (1958), "Climatologically analysis of freeze data for Lawa", Monthly weather Reviews (87).
Watkins, S. C. (1991), "The annual period of freezing temperatures in Central England 1850-1959", Inter. J. Climatology, 11(8). 889-896.
Waylen, P. R. and Leboutillier, D. W. (1988), " Stochastic analysis of cold spells"J. Appl. Meteor, 27(1): 67-76.
Waylon, p.r. (1988), Statistical Analysis of Freezing Temperatures in
Central and Southern Florida, J. climatology, 8(6).
WMO. (1983 ), Guide to climatologically practice; Geneva, Switzerland, No (100).