بررسی عوامل موثر بر شکل‌گیری حاشیه‌نشینی شهر تبریز و پیامدهای آن مطالعه موردی (محلات احمدآباد، کوی بهشتی، خلیل‌آباد)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

  جهان به سرعت در حال گسترش زندگی شهری است. در حال حاضر، سرعت رشد شهرنشینی در کشورهای در حال توسعه، بیشتر از کشورهای توسعه یافته است. در ایران نیز شهرنشینی با روندی سریع و شتابان همراه بوده و این رشد شتابان، مسائل و معضلات زیادی برای شهرهای بزرگ ایران (بویژه شهر تبریز) بدنبال داشته است. هدف این تحقیق تبیین عوامل موثر بر شکل گیری حاشیه نشینی شهر تبریز و پیامد‌های آن بوده و روش تحقیق پیمایشی ( Survey ) و کتابخانه‌ای است. شیوه نمونه گیری سهمیه‌ای ( Quota ) است. که توزیع آن به صورت تصادفی در بین 322 نفر از ساکنان حاشیه شمال شهر تبریز صورت گرفته است، و داده‌ها با استفاده از روش‌های آماری و ضرایب همبستگی در نرم افزار Spss تحلیل شده‌اند. نتایج این پژوهش حاکی از آنست؛ از دلایل بسیار مهم حاشیه نشینی در شهر تبریز می‌توان به بیکاری، درآمد کم، پایین بودن اجاره بهای مسکن و مهاجرت گسترده از محیط‌های شهری کوچک و روستاهای استان اشاره کرد، که ناشی از عوامل اقتصادی (جاذبه‌های اقتصادی شهر تبریز و دافعه‌های اقتصادی شهرها و روستاهای اطراف) و دافعه‌های اجتماعی – فرهنگی در محل سکونت قبلی بوده است. و این امر موجب بروز انواع ناهنجاری‌های شهری(اشتغال افراد حاشیه نشین در مشاغل کاذب، وجود ساخت و سازهای غیر مجاز، افزایش جرم و جنایت، اثرات نامطلوب فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی ، آلودگی محیط زیست شهری و غیره) شده است.   

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Analysis of Effective Factors in Creation of Slums in Tabriz City and their consequences (Case study: Ahmadabad, koyebeheshti, khalilabad)

نویسندگان [English]

  • A. Zangiabadi 1
  • O. Mobaraki 2
1 Associate Professor of Geography and Urban Planning, University of Isfahan, Isfahan, Iran
2 Ph. D Student of Geography and Urban Planning, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

 
 



Extended abstract
1- Introduction
The world is rapidly developing urban life. The rate of urbanization is highly progressing in developing countries compared with that of developed ones. Iran too, has faced urbanization in its rapid pace. This rapid step has with itself so many consequences for large cities specially Tabriz. Hence informal settlement plays fundamental role in reflecting urban studies. The one of problems is slum. The population total Tabriz city 400 thousand individual is informal settlement, that settling in city north, north- west, south and south-west.  So that their consequence is appearance of not masons rule types instance urbanization.
 
 
The employment slum individual in catches undesirable, existence illegal construction, crime increase, cultural, social, economical, environmental pollution is of informal settlement undesirable resulting.
 
2- Methodology
The goal of research is analysis of effective factors in creation of slums in Tabriz city, their consequences and presentation of suitable methods for prevention of increase of informal settlement.  We invoked survey study along with using libraries. The sampling was elected with the use of Quota. With was done randomly among 322 individual in north of Tabriz. In this research with due attention to  society volume and variance calculated research important indices in stage of front test to be used for Cochran method and The data was analysis by SPSS software.
 
 
 
3- Discussion
The slum is one world phenomenon, reasons of creation slum is variation that to be possible to differ from place with another place. Migration is them important reasons.  Effective factors on slum in Iran to mention social interruption to arise passage for sunna production method with capitalism production, manner of population and employment distribution in country, population many growth and them effective on population growth of metropolitans.  In this research for analysis of Effective Factors in Creation of Slums in Tabriz City to produce three hypotheses; that interval of economical attracts of Tabriz city, economical and special repulsive before place have existence meaning connection with slum. The for Experience of hypotheses distributed questionnaires with method of Quota in the middle of slums, and for test of reliability of research questionnaires, with attention with use for specter Likert to be use for method of Cronbach Alpha. The Alpha calculated is for urban economical attracts .78 percent, for economical repulsive .71 percent and special repulsive .79 percent. Alpha calculated to show that question have for many stability.
 
4- Conclusion
The results of  this study indicates that main important reasons slum in Tabriz city is unemployment, little income, housing of little rent and widespread migration of small city and village that is arising of economic factors (like economic attractions and obstacles of economic in villages) as well as socio- cultural obstacles related to previous zone. Informal settlement is deniable element in country metropolitans. In contact with this phenomenon must to abstain of unilateral and to effort on serious attempt with goal of science seeking a remedy of this phenomenon is needed. In reality must this phenomenon also to treat medically and also prevention. Than methods of presentation for prevention of informal settlement Select best for Tabriz city is capability

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban attracts
  • Migration
  • Informal settlement
  • Urbanization
  • Tabriz city
 

منابع

آقا بخشی،سعید و همکاران، (1382)، حاشیه نشینی و اسکان غیر رسمی، دانشگاه بهزیستی و توانبخشی، تهران، جلد دوم، چاپ اول.

امکچی، حمیده، (1381)، ابزارهای حقوقی و قانونی مؤثر بر برون فکنی جمعیت و بروز حاشیه نشینی در برنامه‌های پنج ساله توسعه اقتصادی- اجتماعی کشور، فصلنامه هفت شهر، سال سوم، شماره 9، سازمان عمران و بهسازی شهری

انتظاری، م، (1368)، عوامل و انگیزه‌های حاشیه نشینی در شهرهای ایران، مجله ساختمان، شماره 8،

پارسا پژوه، سپیده، (1383)، نگرشی از درون به پدیده حاشیه نشینی، فصلنامه رفاه اجتماعی، سال دوم، شماره 6، دانشگاه علامه طباطبایی

پیران، پرویز، (1381)، باز هم اسکان غیر رسمی در شیر آباد زاهدان، مجله هفت شهر، شماره نهم و دهم، سال سوم

حسامیان، فرخ، گیتی، اعتماد، حائری، محمدرضا، (1377)، شهر نشینی در ایران، چاپ دوم، تهران، انتشارات آگاه

حسینی، محمدرضا، (1384)، بررسی عوامل مؤثر بر حاشیه نشینی در شهر اهواز، پایان نامه کارشناسی ارشد جامعه شناسی، گروه جامعه شناسی، دانشگاه اصفهان،

خوب آیند، سعید، (1384)، تحلیل فضایی علل شکل گیری حاشیه نشینی در شهر اصفهان، پایان نامه دکتری، گروه جغرافیا، دانشگاه اصفهان

داوس، دی. ای، (1381)، پیمایش در تحقیقات اجتماعی، ترجمه هوشنگ تایی، چاپ پنجم، نشر تی، تهران

دلال پور محمدی، محمدرضا، (1379)، برنامه‌ریزی مسکن، چاپ اول، تهران، انتشارات سمت

ربانی، رسول، وارثی، حمید رضا، طاهری، زهرا، (1388)، تحلیلی بر علل اصلی شکل گیری مناطق حاشیه‌نشین در شهر اصفهان (منطقه ارزنان و دارک)، مجله جغرافیا و توسعه، شماره 13، دانشگاه سیستان و بلوچستان

زاهد زاهدانی، سعید، (1369)، حاشیه‌نشینی شیراز، دانشگاه شیراز، چاپ اول

زنگی آبادی، علی، ضرابی، اصغر، خوب آیند، سعید، (1384)، تحلیل علل اقتصادی – اجتماعی حاشیه نشینی در شهر اصفهان، مجله علوم انسانی، جلد هیجدهم، شماره 1، دانشگاه اصفهان

صرافی، مظفر، (1381)، به سوی نظریه‌ای برای ساماندهی اسکان غیر رسمی، از حاشیه نشینی تا متن شهرنشینی، فصلنامه هفت شهر، سال سوم، شماره هشتم، سازمان عمران و بهسازی شهری

عابدینی درکوش، سعید، (1372)، درآمدی بر اقتصاد شهری، چاپ دوم، تهران، مرکز نشر دانشگاهی

کلوندی، علی، تحلیلی بر حاشیه‌نشینی و جدایی گزینی اکولوژیک در شهر کرج، (1384)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا، دانشگاه اصفهان

مشهدیزاده دهاقانی، ناصر، (1378)، تحلیلی از ویژگی‌های برنامه‌ریزی شهری در ایران، چاپ چهارم، تهران، انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران

هادیزاده، مریم، (1382)، حاشیه‌نشینی و راهکارهای ساماندهی آن در جهان، چاپ اول مشهد، شهرداری مشهد، نشر تیهو

 

Brinly, Thomas, (1966), migration: Economic aspect sill international Encyclopeda of social scince. Vol. 10, Newyork: the free press

Park, Robert E, (1937), Human migration and marginal man, Amrican Jurnal, of sociology. Vol.33.

Mumtaz Babar. (2001). Why cities need slums. Habitat Debate. Vol.7,

No. 3. p. 15.20.

Parveen Mattu. (2002). A Survey on the Extent of Substandard Housing Problems Faced by Immigrants and Refugees in the lower main land of British Columbia. at:www.mosaicbc.com/SCPI.         

ww.wikipedia.org