سنجش توانمندیهای بوم گردی مناطق حفاظت شده با استفاده از GIS (مطالعه موردی:پناهگاه حیات وحش قمیشلو)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

  اهمیت و نقش پناهگاه‌های حیات وحش به عنوان بهترین مناطق با مدیریت در ابعاد گوناگون آموزشی، پژوهشی، علمی، تفرجی و گردشگری، تربیت نیروی انسانی و از همه مهمتر حفظ تنوع زیستی، هم در سطح ملی و هم در سطح جهانی در همه کشورها به رسمیت شناخته شده است . پناهگاه حیات وحش و پارک ملی قمیشلو، یکی از مناطق چهارگانه با مدیریت استان اصفهان است که سنجش توانمندی‌های گردشگری آن می‌تواند به تداوم حیات و زیست بوم آن کمک جدی بنماید. هدف از این پژوهش، ارزیابی توان اکوتوریستی (بوم گردی) پناهگاه و پارک ملی قمیشلو با استفاده از مدل SWOT است. در این مدل، نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید‌ها به عنوان بهترین راهبرد طبیعت گردی محاسبه شده‌اند. همچنین با تهیه پرسشنامه، معیارهایی برای منطقه گردشگری مورد نظر انتخاب و با استفاده از مدل AHP به هر کدام از معیارها وزن داده و با کمک نرم افزارهای سیستم اطلاعات جغرافیایی( GIS ) به معیارهای انتخاب شده وزن داده شد و نرخ سازگاری محاسبه گردید، بهترین معیار برای گردشگری در منطقه انتخاب گردید و در نتیجه راهبردهای مدیریتی اتخاذ گردید. این پژوهش بر اساس مطالعات گسترده میدانی و پیمایشی صورت گرفته است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که این منطقه از لحاظ شرایط آب و هوایی، چشم اندازهای طبیعی، وجود قلعه‌های تاریخی می‌تواند به عنوان یکی از قطب‌های گردشگری استان به شمار آید.  

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Tourism Potential of Protected Area by Using GIS (Case study: Ghamishloo Wildlife Refuge)

نویسندگان [English]

  • M. Nastaran 1
  • Sh. Hajehforosh nia 2
1 Assistant Professor of Geography and Urban Planning, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran
2 Ph.d Student of Geomorphology, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Extended abstract
1- Introduction
The specific aim of this paper is application of GIS and preliminary evaluation results for development of ecotourism in Ghamishloo wildlife refuge in Isfahan province of Iran. Iran and like many other countries has officially recognized the importance, necessity and the role of wildlife refuges for education, research, science development, and tourism. Furthermore these refuges have become very important for the protection and preservation of environment at national and international level. The wildlife refuges with varied natural resources and spatial arrangements contribute to the diversity in the natural environment. 
 
The search on recreational potential in ecotourism supports the improvement of the economic and social standard of the native population in a region and helps to preserve the recreational areas.
 
2- Methodology
The key strategies in searching for areas with potential ecotourism capacity, to attract regional and national tourists are:
1)        Zoning for visitors’ usage
2)        Designing and planning the ecotourism location
3)        Creating stable infrastructure design
4)        Management and monitoring the impact
5)        Logical leadership of in natural friendliness
Geographical Information System (GIS) provides a comprehensive tool for implementing the key strategic of evaluating land to use potential ecotourism capacity. GIS technology and tools, facilitate processing information, spatial statistical analysis, and mapping for assessing. In this study, GIS was complemented with SWOT analysis (strengths, weaknesses, opportunity and threats) for the strategic planning and evaluation of local areas for their ecotourism capacity.  We drew on databases for wildlife habitat, vegetation cover, soil, and distance to historical locations, water resources, roads, and scenic beauties in the landscape. An analytical hierarchy process (AHP) to assign weights to the criteria was applied. First was created a hierarchical structure in which the goals, standards, choices and the relation between the factors were identified. The next step included the calculation of the weights. Finally has been calculated the scores and measured the e logical consistency of the final decisions.
 
3- Discussion and Conclusion
The GIS and SWOT analysis for Ghamishloo wildlife refuge showed that the historical places layer has the most weight with a suitability rate is 0.07% .
The existing of quantitative information in tourism field in different developing countries makes it possible for the specialists to identify the level of underdevelopment of the existing facilities. There are also strong indications for investment in ecotourism which contributes to develop. The GIS could help collect, save, analyze and encode the given the information and support decision makers through powerful analysis. Utilization of the satellite images is one of the major sources of data for GIS. Through this well developed technology and inexpensive access to the data can support monitoring the ecotourism dedicated areas

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ecology
  • Ghamishloo Wildlife Refuge
  • Remote sense
  • Geographical Information System
  • SWOT Method
 
آزادی نجات، س. و جلالی، غ.، 1386، مکانیابی پارکهای جنگلی جدید شهری با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و تصمیم گیری چند معیاره(MCDM)، سومین همایش ملی فضای سبز ومنظر شهری، شماره 24
پرهیزکار، ا. و غفاری گیلانده، ع.، ترجمه 1385، سامانه اطلاعات جغرافیایی و تحلیل تصمیم چند معیاری، انتشارات سمت، چاپ اول
ترابی، ن.، 1384 ، برنامه ریزی توسعه گردشگری منطقه حفاظت شده اشترانکوه به کمک روش تحلیل سلسله مراتبی با استفاده GIS و RS، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران
زبر دست، ا.، 1380، کاربرد فرآیند تحلیل سلسله مراتبی در برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای ، مجله هنرهای زیبا، شماره 10
حکمت نیا، ح.، موسوی، م.ن. 1385. کاربرد مدل در جغرافیا، انتشارات علم نوین، چاپ اول
کهکشان،س .1383، ارزیابی توان اکولوژیکی تالاب امیر کلایه برای گردشگری (با استفاده ازGIS).پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته محیط زیست،دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات
مخدوم، م.، درویش صفت، ع.، جعفرزاده، ه و مخدوم، ع.، 1380.ارزیابی و برنامه ریزی محیط زیست با سامانه‌های اطلاعات جغرافیای.(GIS) انتشارات دانشگاه تهران.چاپ اول
محمدی ده چشمه، م. زنگی آبادی،ع، 1387. امکان سنجی توانمندیهای اکوتوریسم استان چهارمحال و بختیاری به روشSWOT ،  مجلة محیط شناسی ،سال سی و چهارم،شمارة ٤٧
محمودی، ب .، 1386 .ارزیابی توان تفرجگاهی سامان عرفی منج در جنگل‌های محدوده شهرستان لردگان در استان چهارمحال و بختیاری. پایان نامه کارشناسی ارشد،دانشکده منابع طبیعی ساری،دانشگاه مازندران.
نیرآبادی، ه. و حاجی میررحیمی، م.، 1387، بکارگیری روشهای سلسله مراتبی و فازی در مکانیابی دفن زباله، چهارمین همایش ژئوماتیک، تهران سازمان نقشه برداری کشور
مهدی پور، ف.، 1386، الگویی برای مکان یابی بر اساس روشهای تصمیم گیری چند معیاره در GIS، ماهنامه علمی و فنی سازمان نقشه برداری کشور،شماره 3
مهندسین مشاور پویش جامع، 1381، طرح مدیریت پناهگاه حیات وحش قمیشلو(مرحله توجیهی)، سازمان حفاظت محیط زیست
Joerin,  F.,  Musy, A., 2000,  Land management with GIS and multicriteria analysis,  Intl.Trans.in Op.Res.7, pp.67-78
Laurance,W,.Alonso.M,. and Campbell, P.2005.Challenges for forest conservation in Gabon, Central Africa. Futures, 38: 454-474.
Malczewski, J.,2006, Ordered Weighted averaging with Fuzzy guantifiers: GIS-based multicriteria evaluation for Land-use suitability analysis, International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation8, pp.270-277
Raffery,T,etal.1998. Newjersey a recreation and GIS: Perfect togheter determining the recreational capacity of the Mourice river in Cumberlead country, Newjersey Babbitt Commemrates30 the Anniversary of Wild and Science River Act Water Testing Protected River. Interior press.USA