روش برآورد ارتفاع خط برف مرز دائمی ایران و مقایسه آن با روش رایت

نویسنده

دانشگاه زنجان

چکیده

یکی از روش های متداول تعیین ارتفاع برف مرز دائمی کواترنر در بین محققین یخچالی ایران، روش رایت است. در این روش، پس از تشخیص تعداد و ارتفاع سیرک های یخچالی به کمک نقشه های توپوگرافی 50000/1 و محاسبه‌ی درصد تجمعی پراکندگی سیرک ها در ارتفاعات مختلف، ارتفاعی که 60 درصد از سیرک‌ها بالاتر از آن هستند را به عنوان ارتفاع برف مرز دائمی و دمای صفر درجه سانتیگراد دوران یخچالی را به آن نسبت می دهند. این روش هر چند بسیار مطلوب و کاربردی است، ولی معمولاً تشخیص تعداد سیرک های یخچالی بر روی نقشه ی توپوگرافی و تعیین یک نقطه برای برآورد ارتفاع سیرک، به طرز تفکر و دقت محقق بستگی دارد. در این مقاله سعی شده است با استفاده از متغیرهای مؤثر بر ارتفاع برف مرز دائمی، مثل؛ عرض جغرافیایی، دما، مقدار و جهت شیب سطوح ارضی در ایستگاه های تابش سنج کشور، روابطی ارائه داد تا به کمک آن ها بتوان ارتفاع برف مرز دائمی را برآورد نمود. با توجه به اینکه مقدار انرژی دریافتی از خورشید در صورت مسطح بودن زمین تغییرات زیادی ندارد از 16 ایستگاه اقلیمی برای کل ایران استفاده شده است. در صورتی که جهت و مقدار شیب به عنوان مهمترین پارامترهای اثر گذار در زاویه ارتفاع خورشیدی و در نتیجه انرژی دریافتی از خورشید، تغییرات زیادی دارد، سعی شده از روابطی استفاده کرد که بتوان بوسیله آن ها دما را با توجه به تغییر زاویه ارتفاع خورشید در جهات و شیب های مختلف برآورد نمود و سپس با استفاده از وضعیت دمایی و زاویه ارتفاع خورشید در ایستگاه ها و تغییرات زاویه ارتفاع خورشیدی در سطوح شیب دار با جهت های مختلف و دماهای حاصله رابط برقرار نمود و از این روابط برای برآورد ارتفاع برف مرز دائمی یا خط تعادل آب و یخ استفاده نمود. نتایج اولیه بیانگر این است که در روش ارائه شده فقط با استفاده از عرض جغرافیایی محل و جهت و مقدار شیب و طول جغرافیایی (برای تشخیص ایستگاه اقلیمی منطقه) براحتی می توان مقدار ارتفاع برف مرز دائمی را برآورد نمود و دیگر به روش های طولانی رایت و نقشه های توپوگرافی نیازی نیست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The estimate height of perpetual snow line on Iran and the comparison with Wright's method

نویسنده [English]

  • Gh. Jafari
zanjan university
چکیده [English]

Extended Abstract
1- Introduction
There are a lot of methods in order to estimate the height of permanent snow lines. The first group is mentioned as the half of the height, which is the mediocre of current permanent snow line (kerovosky according to Homelom, 1998). The second group of glaciology experts has proposed a height for quaternary snow line, which seems to be suited with the incipient signs of watchable glacial trends in large scale not permanent snow line. But they might have perused the signs of glacial trends in those heights. The third group was those who have paid attention to valleys, glaciers or the moraines in different scales.
It is proposed two theories about the Determination of permanent snow lines or glacial region. Some researchers such as Lewis and Schweitzer declare that the snow line is in the beneath boundary of glacial class. However some like Homelom believes that the lowest boundary of glacial climate is the glacial equilibrium line. While King and Ritter & et al. believed that the snow line was completely different from the equilibrium glacial line and it cannot be considered equivalent, because each one of them is at a different heights.
2-Method
It is tried to announce a relation with the use of effective variables on the height of the permanent snow line such as latitude, temperature, amount and direction of land surface slope in the radiation gauge stations, to evaluate the height of permanent snow line. As a matter of fact the amount of solar energy doesn't have many changes in flat areas. So it is used 16 stations in whole of Iran. Because of the Importance of direction and slope as the most important effective parameters & its changes in the solar elevation angle and the energy of the sun, it is tried to use relations which we can evaluate the temperature change due to solar elevation angle and its tilt in different directions. Consequently, it can have a relationship between different directions & resultant temperatures with the use of temperature situation & solar elevation angle in stations & changes of solar elevation angle in steep surfaces, what are more these relations can be used to estimate permanent snow line or ice and the water equilibrium line.
3-Results
It was resulted that each boost or decrease in slope situation, boosts or decreases the height of snow line of about 23 meters in leeward & also each percentage increase or decrease in address, increases or decreases 16.75 meters of the height of snow line. Consequently there is an A-south west land surface with a slope of 13° or 23.3%, which could have more temperature of 5 to 6 degrees in contrast with an A-northeast land surface in equal height, & as a conclusion it could be, effective in water evaporation, snow melting and soil moisture loss. This factor leads to an increase in plant height and temperature belts. And also the processes of cold areas extend to higher elevations in southwest in contrast with the A-northeast land surface.
There is a bit difference between the figures estimated in this paper with some previous studies, which is due to several factors including:
1-The estimation of height of snow line in Wright's method is involved a loads of paying attention in the time of circus floor in topographic maps. What is more, a few handling marks on topographic maps, causes a large change in elevation determined.
2-This study has been done nationally. The average slope is (23.3%) and the decrease of mean temperature of Quaternary is (8/8 ° C) which considered generally, & could have a great various in the environment and cause to reduce the temperature of the article & as a result its decrease is more than what assumed in most cases.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Wright's method
  • Wright's method
  • Wright's method
  • Wright's method
  • Wright's method
  • Circus
  • the permanent snow line
  • Latitude
  • Mountain glacier