بررسی زمین‌لغزش‌های زاگرس میانی با استفاده از مدل آنتروپی (مطالعة موردی: منطقة اردل – ناغان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار ، جغرافیای طبیعی ، ژئومرفولوژی ،دانشگاه گیلان ، رشت ، ایران

2 دانش آموخته جغرافیا

چکیده

امروزه شهرها در نقاط مختلف دنیا به دلایل متعدد در معرض آسیب ناشی از مخاطرات طبیعی قرار دارند. این مخاطرات آسیب‌های بسیاری می‌رسانند که نیازمند اقدامات فوری و پیشگیرانه است. وقوع زمین‌لغزش و مخاطرات آن، شناسایی و اولویت‌بندی این مناطق حساس را ضرورت بخشیده است. منطقة اردل - ناغان ازجملة این مناطق است که در جنوب غربی استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد. روش انجام این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است که در بخش توصیفی با استفاده از مطالعات اسنادی و در بخش تحلیلی با شناسایی عوامل مؤثر بر پهنه‌بندی مخاطرات ژئومورفیک و تلفیق آن با تحلیل‌های فضایی در سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، پهنه‌های آسیب‌پذیر در محدودة مدنظر مشخص شد. در این پژوهش نخست عوامل مؤثر بر پهنه‌بندی مخاطرات شناسایی و پس از بررسی تصاویر ماهواره‌ای، نقشة زمین‌شناسی و مطالعات‌ میدانی عوامل مؤثر با استفاده از مدل آنتروپی ارزیابی شد. هدف پژوهش، پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در منطقة اردل ـ ناغان با استفاده از مدل آنتروپی در وقوع زمین‌لغزش‌ها با شناسایی عوامل مؤثر نظیر شیب، جهت شیب، فاصله از گسل، فاصله از آبراهه، طبقات ارتفاعی و زمین‌شناسی است. با توجه به مدل آنتروپی نتایج نشان می‌دهد 23درصد از زمین‌لغزش‌ها در محدودة کم‌خطر، 25درصد در محدودة با خطر متوسط و 52درصد از زمین‌لغزش‌ها در منطقة پرخطر واقع می‌شود که با مدل آنتروپی مشخص شد و این مسئله نشان می‌دهد در پهنه‌بندی لغزش‌های منطقه‌ای، مدل آنتروپی دقت و روایی لازم را دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Survey of Landslides in Central Zagros using Entropy Model Case Study (Aradal-Naghan Region)

نویسندگان [English]

  • Somayeh Sadat Shahzeidi 1
  • Mojgan Ghanbari 2
1 1 Assistant Prof. of Physical Geography (Geo morphology), University of Guilan, , Rasht, Iran
2 2 Mojgan Ghanbari, graduate of geography
چکیده [English]

Today, cities around the world are exposed to natural hazards for many reasons. These risks come with many injuries that require immediate and preventive actions. The occurrence of landslides and hazards has made it necessary to identify and prioritize these sensitive areas. Ardal-Naghan region is located in the southwest of Chaharmahal-Bakhtiari province. The method of this research is descriptive-analytic. In the descriptive section, using the documentary studies and in the analytical section, identifying the effective parameters in the zoning of geomorphic hazards and integrating it with spatial analysis in the GIS of the vulnerable zones in the study area were determined. In this study, firstly, effective factors in hazard zonation were identified. After examining satellite images, geological maps and field studies, effective factors were studied using entropy model. The aim of this research is to determine the zoning of landslide hazard in Ardal-Naghan region using the entropy model in landslide occurrence by identifying effective factors such as slope, direction, distance from fault, distance from the waterway, elevation, geology and so on. According to the entropy model, the results show that 23 percent of landslides are in low-risk area, 25 percent are in moderate risk, and 52 percent of landslides are in high-risk area. This shows that in landslide zoning, the regional entropy model possesses the accuracy and validity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Landslide
  • Entropy Model
  • Geomorphology
  • Ardal – Naghan

مقدمه

مطالعات ژئومورفولوژیک نشان می‌دهد بین عوامل محیطی و لندفرم‌های زمین ارتباط وجود دارد. این ارتباط به حدی است که دانشمندان علوم جغرافیایی پدیده‌های سطح زمین را حاصل دو نیروی شکل‌زای بیرونی و درونی می‌دانند (زمردیان، 1381: 16). بیشتر پدیده‌های سطح زمین ناشی از فرایندهایی است که موجودیت خود را مدیون دوران گذشته به‌ویژه دوران چهارم هستند. مخاطرات طبیعی توجه پژوهشگران علوم مختلف مانند اقلیم‌شناسی، جغرافیـا و زمین‌شناسی و... را به خود جلب کرده است و همة آنهـا سعـی دارند علل این پـدیـده و تـأثیـراتـی را تحلیل کنند که چنین تغییراتی بر سطح کرة زمین می‌گذارد. در این میـان به‌ویژه جغرافی‌دانان با دیدگاه و معرفت‌شناسی خاصی به این پدیده می‌اندیشند (نعمت‌اللهی، 1382: 1).

پدیدة زمین‌لغزش از انواع حرکات دامنه‌ای است. این پدیده سبب جابه‌‌جایی توده‌ای از مواد در دامنه‌ها می‌شود که در ادوار مختلف زمین‌شناسی صورت گرفته است. همچنین یکی از بلایای طبیعی محسوب می‌شود که به دلیل ایجاد خطرات در مرکز توجه قرار گرفته است. در دهه‌های اخیر رشد سریع جمعیت و گسترش شهرها به طرف نواحی با شیب بیشتر و کوهستانی از یک سو و دخالت هرچه بیشتر بشر در طبیعت از سوی دیگر به‌صورت نگران‌کننده‌ای سبب افزایش تعداد وقوع زمین‌لغزش‌ها و میزان خسارات و تلفات این پدیده شده است.‌

به‌طورکلی مطالعة ‌لغزش‌ها از جنبه‌های مختلف اهمیت دارد؛ اول اینکه عوامل مناسبی برای تغییرات محیطی‌اند و به‌مثابة فرایندی ژئومورفیک در کوتاه‌مدت سیستم‌های طبیعی را بر هم می‌زنند و شرایط مناسبی را برای فعالیت‌های فرسایشی فراهم می‌کنند؛ فرم ژئومورفیک، دامنه‌ها را همواره دستخوش تغییرات و تحولات زیادی قرار می‌دهد؛ بنابراین شناخت و تحلیل لغزش‌های دیرینه و جدید به‌منزلة فرایندی در تحول دامنه‌ها بسیار ضروری است. دوم اینکه این پدیده خطرات طبیعی بزرگی را مانند تخریب روستاها و شهرها، جاده‌ها و زمین‌های کشاورزی ایجاد می‌کند، اما در بعضی از لغزش‌های قدیمی آثار مدنیت گذشته و حتی مدنیت‌های ناپایدار فصلی جدید دیده می‌شود؛ بنابراین شناخت و بررسی این پدیده از جنبه‌های مختلف برای برنامه‌ریزی در آمایش سرزمین و مدیریت محیط و کاربری زمین بسیار مؤثر است (انتظاری، 1390: 3).‌

 

پیشینة پژوهش

در این راستا مطالعات بسیاری صورت گرفته است که در زیر به بعضی از آنها اشاره می‌شود:

پورقاسمی و همکاران (2012) مناطق حساس به زمین‌لغزش را با استفاده از شاخص‌های آنتروپی و مدل احتمالات شرطی در جی‌آی‌اس در منطقة صفارود بررسی کردند. مکان لغزش‌ها با استفاده از عکس‌های هوایی و مطالعات میدانی محاسبه شد. لایه‌هایی مثل توپوگرافی زمین‌شناسی و فاکتورهای خاک ایجاد و سپس شاخص‌های آنتروپی (IOE) و مدل احتمالات شرطی (CP) روی منطقه اعمال شد. نتایج نشان داد شاخص IOE کمی بهتر از مدل CP در شناسایی مناطق حساس به زمین‌لغزش بوده است (Pourghasemi el al, 2012: 71).

مقیمی و همکاران (1391) در منطقة زاگرس شمال غربی در طاقدیس نسار، مناطق مستعد رخداد زمین‌لغزش را با مدل آنتروپی بررسی کردند. آنها با توجه به شناخت و بررسی میزان تأثیر عوامل لیتولوژی، فاصله از گسل، ارتفاع، شیب و جهت شیب در وقوع زمین‌لغزش که نقش مهمی را در منطقه بر عهده داشتند، به پهنه‌بندی رخداد زمین‌لغزش و تهیة نقشة پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش اقدام و درنهایت راهکارهایی مناسب را برای مدیریت بهینة منطقه ازنظر وقوع زمین‌لغزش ارائه کردند (مقیمی و همکاران، 1391: 77).

پورقاسمی و همکاران (1391) در پژوهش «پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با استفاده از تئوری بیزین در بخشی از منطقة گلستان» با بهره‌گیری از نقاط لغزشی بانک اطلاعات زمین‌لغزش کشور، نقشة پراکنش زمین‌لغزش‌های منطقه را تهیه و با استفاده از نظریة احتمالات بیزین، ارتباط هریک از عوامل (شیب، درجة شیب، ارتفاع، زمین‌شناسی و...) و نقاط لغزشی موجود را تعیین و وزن طبقه‌های هر عامل را مشخص کردند؛ سپس نقشه‌های پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با 14 رویکرد مدل‌سازی با نظریة بیزین برای منطقه تهیه شد و درنهایت دقت مدل احتمالاتی تهیه‌شده با رویکرد دوم مدل‌سازی (حذف عامل جهت شیب از تحلیل‌ها) در منطقة مطالعه‌شده 71درصد (خوب) برآورد شد (پورقاسمی و همکاران، 1391: 109).

متشرعی و همکاران (1391) در پژوهشی خطر وقوع زمین‌لغزش را روی جادة توریستی تهران- چالوس‌ پهنه‌بندی کردند که یکی از مهم‌ترین راه‌های ارتباطی میان استان‌های تهران، البرز و شرق استان مازندران است. احداث بزرگراه در حال ساخت تهران - چالوس، بار ترافیکی این مسیر را کاهش و احتمال وقوع زمین‌لغزش را روی این جاده‌ها به دلیل عبور از میان رشته‌کوه‌های البرز افزایش می‌دهد. در این پژوهش برای تعیین خطر زمین‌لغزش روی دامنه‌های کناری جادة چالوس و بزرگراه و در حوضة رودخانة چالوس، عواملی از قبیل توپوگرافی، زمین‌شناسی، گسل‌ها، هیدرولوژی ‌و پوشش گیاهی و برای تعیین خطر روی جاده و بزرگراه، عواملی مانند آزیموت شیب بیشینه، فاصلة جاده از خاکریزهای کناری و مساحت مؤثر دامنه‌ها در نظر گرفته شد. براساس نتایج به‌دست‌آمده از کل طول جاده در منطقة مدنظر که 66 کیلومتر است، 16درصد خطر بسیار زیاد و 42درصد خطر زیاد برای وقوع زمین‌لغزش دارد؛ همچنین از 17کیلومتر طول بزرگراه در حال ساخت، 12درصد خطر بسیار زیاد و 33درصد خطر زیاد برای وقوع زمین‌لغزش دارد (متشرعی و همکاران، 1391‌: ‌147).‌

سوری و همکاران (1392) در پژوهش «پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش حوضة کسمت با استفاده از روش فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی» با بهره‌گیری از عکس‌های هوایی و بازدیدهای میدانی، نقاط مستعد لغزش را شناسایی و نقشة پراکنش زمین‌لغزش را تهیه کردند؛ سپس تأثیر هریک از عوامل شیب، جهت شیب، ارتفاع، زمین‌شناسی، جاده و آبراهه را بر ناپایداری شیب‌ها در منطقه تعیین کردند (سوری و همکاران، 1392: 101).

فعله‌گری و همکاران (1392) نقش عوامل انسانی را در ناپایداری دامنه‌ها در جنوب شرقی ایلام به مساحت 18360 هکتار با استفاده از مدل پایداری دامنه‌ها (FS) ارزیابی کردند و با بررسی دامنه‌ها و تعیین ضریب پایداری آنها دریافتند جاده‌سازی در دامنه‌های با شیب بیش از 15درصد باعث کاهش پایداری دامنه‌ها می‌شود؛ از دیدگاه آنها با شناسایی دامنه‌های ناپایدار امکان مشخص‌کردن عملیات حفاظتی برای افزایش ضریب پایداری دامنه‌ها و افزایش پایداری دامنه‌ها تا 20درصد فراهم می‌شود (فعله‌گری و همکاران، ‌1392‌: 227).

اکبر و همکاران (1392) در پژوهشی خطر زمین‌لغزش را در منطقة مسکون جیرفت ارزیابی کردند. آنها برای این کار دو روش فازی و هیبریدی فازی اوزان شاهد را به کار بردند و درنهایت با توجه به ترسیم نقشه‌ها به این نتیجه دست یافتند که هر دو روش انطباق خوبی را به‌ویژه در مناطق پرخطر نشان می‌دهند و با زمین‌لغزش‌های موجود در منطقه مطابقت دارند (روش هیبریدی با احتیاط بیشتر و با توجه به نقاط شاهد، مناطق مستعد لغزش را معرفی می‌کند و درنتیجه مناطق معرفی‌شده نسبت به روش فازی مساحت کمتری را دربرمی‌گیرد). نقشه‌های حاصل از دو روش هیبریدی و فازی، به ترتیب حد آستانه‌های مینیمم و ماکزیمم، خطر لغزش را در منطقه نشان می‌دهند (اکبر و همکاران، 1392: ‌1601).

مقیمی و همکاران (1392) خطر زمین‌لغزش را در شهر رودبار با استفاده از مدل تحلیل شبکه ارزیابی و پهنه‌بندی و آثار زمین‌لغزش شهری را بر روند الگوی توسعة شهر رودبار بیان کردند. نتایج آنها با توجه به ترسیم نقشة نهایی زمین‌لغزش نشان‌دهندة سه محدوده به ترتیب با درجات کم‌خطر (4درصد)، خطر متوسط (71درصد) و خطر زیاد (‌25درصد) است که حاکی از فرایندهای مخاطره‌زا در محدودة شهری است (مقیمی و همکاران، 1392: 103).

شاه‌زیدی و جعفری (1397) مخاطرات ژئومورفیک مناطق شمال کشور را با استفاده از فرایند تحلیل شبکة استان گیلان تحلیل و پهنه‌بندی کردند. در این پژوهش عوامل مؤثر بر پهنه‌بندی مخاطرات شناسایی و سپس به‌منظور سنجش میزان اهمیت هریک از آنها پرسش‌نامه‌ای تدوین شد تا با روش ANP و برمبنای نظرات کارشناسان درزمینة هریک از عوامل شناسایی‌شده، اهداف پژوهش به دست آید. پس از اخذ نظرات و با استفاده از روش منطق فازی، هریک از معیارها ارزش‌گذاری و ضرایب اهمیت آنها تعیین شد و براساس نتایج با استفاده از نرم‌افزار جی.آی.اس ارزیابی فضایی صورت گرفت و پهنه‌های پرمخاطره مشخص شد. نتایج نشان داد به‌کارگیری منطق فازی همراه با تحلیل فضایی جی.آی.اس، ابزاری کارآمد در پهنه‌بندی مخاطرات ژئومورفیک است که به‌خوبی توانایی مدل تحلیلی پژوهش را به اثبات می‌رساند.

چانگ[1] و همکاران (2018) تکامل ژئومورفولوژیکی زمین‌لغزش‌ها را در شمال ‌تایوان بررسی کردند. آنها از روش‌های سنتی (استفاده از عکس‌های هوایی) و جدید- مدرن (تکنولوژی [2]UAS و اطلاعات لیدار) برای بررسی زمین‌لغزش‌ها بهره بردند. نتایج نشان داد استفاده از تکنولوژی UAS و اطلاعات لیدار، تصاویر رقومی با رزولوشن زیاد Dtms و DSmsها و مدل‌های سه‌بعدی حقیقی برای بررسی زمین‌لغزش‌های منطقه ارائه می‌دهد و همچنین نحوة تکامل زمین‌لغزش‌های قدیمی و حجم آنها با توجه به ویژگی‌ها و شرایط منطقه ارائه می‌شود (Chang et al, 2018: 709-725).

در پژوهشی دیگر مشخص شد منطقة پشتکوه فریدون‌شهر نیز از مخاطرات طبیعی در امان نبوده است. در مطالعات میدانی و اسنادی و رصد نقشه‌های توپوگرافی و تصاویر ماهواره‌ای شناخت عوامل مخاطره‌زا بررسی، تأیید و سعی شد با روش‌های نوین در نرم‌افزار جی.آی.اس موضوع بررسی شود. در این منطقه میزان تأثیر هریک از عوامل شش‌گانه در رخداد زمین‌لغزش تعیین شد.

 

روش‌‌شناسی پژوهش

این مقاله نتیجة پژوهشی کاربردی است و به روش توصیفی - تحلیلی صورت گرفته است؛ در پژوهش حاضر با توجه به مطالعات اسنادی و میدانی، نقشه‌های توپوگرافی 50000/1 و 250000/1، نقشه‌های زمین‌شناسی 100000/1 و250000/1 و مدل رقومی ارتفاعی[3] (90 متری) منطقة اردل - ناغان بررسی، سپس با استفاده از نرم‌افزار گوگل‌ارث زمین‌لغزش‌های منطقة مدنظر شناسایی و در ادامه با بازدیدهای میدانی لغزش‌های رخ‌داده کنترل، برداشت بعضی از زمین‌لغزش‌ها با جی‌پی‌اس انجام و پس از آن لایه‌های اطلاعاتی تهیه شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها و تهیة نقشه‌های لازم نرم‌افزار جی.آی.اس به کار رفت. با بررسی و شناسایی زمین‌لغزش‌ها در منطقه، فاصله از گسل، فاصله از آبراهه، زمین‌شناسی، شیب، جهت شیب و طبقات ارتفاعی به‌منزلة عوامل مؤثر در وقوع زمین‌لغزش مشخص شد. لایه‌های اطلاعاتی به‌صورت رستر تهیه و میزان آنها کمّی گردید. با توجه به ویژگی‌های برداشت‌شده از زمین‌لغزش‌های منطقة اردل ـ ناغان، به هر لایه وزنی تعلق گرفت و پس از طبقه‌بندی لایه‌ها، ماتریس آنتروپی برای آنها تشکیل شد. شاخص آنتروپی گویای میزان بی‌نظمی در محیط است. برای استفاده از این مدل، نخست باید ماتریس تصمیم‌گیری ایجاد شود. ماتریس تصمیم‌گیری حاوی اطلاعاتی است که آنتروپی به‌منزلة معیاری برای ارزیابی آن به کار می‌رود و با محاسبة ماتریس آنتروپی و وزن کل عوامل (wj)، میزان Hi، ضریب وقوع خطر زمین‌لغزش، به دست می‌آید (مقیمی و همکاران، 1391: 81).

آنتروپی ریشة یونانی دارد. این اصطلاح مرکب از انرژی (En) و (tropos) به معنای تغییر شکل یا تکامل است (Jaynes, 1980: 583). آنتروپی، رفتار پراکندگی و پخش انرژی در یک سیستم است که افزایش یا کاهش می‌یابد و معیار سنجش بی‌نظمی در یک مجموعه یا سیستم دانسته می‌شود (Luna et al, 1963: 1; Bass, 2007: 327)؛ بنابراین آنتروپی یعنی بی‌نظمی و مقدار آن، میزان اختلال و بی‌نظمی را در یک محیط یا سیستم نشان می‌دهد و روند آن را پیش‌بینی می‌کند ‌(Bednarik et al, 2010:167) یا کمیتی از بی‌نظمی بین علل و نتایج است (wan, 2009: 238).

خطرات و بلایای طبیعی، یکی از مفاهیم جغرافیایی است و مخاطرات طبیعی آن دسته از عناصر محیط طبیعی است که برای هویت‌های انسانی بسیار پرتنش است و عناصر زیان‌آور موجود در محیط فیزیکی برای او محسوب می‌شود (Rosenfeld, 2004: (423, Ayala, 2002: 108. مخاطرات ژئومورفولوژی غالباً اتفاقات محتمل، بزرگ و پویایی‌اند که در زمان و مکان مشخص رخ می‌دهند (Panizze, 2004: 318). برای اجرای مدل‌آنتروپی نخست در محیط جی.آی.اس لایه‌های اطلاعاتی برای محدودة پژوهش تهیه و با بررسی زمین‌لغزش‌های رخ‌داده در منطقه عوامل تأثیرگذار مثل زمین‌شناسی طبقات ارتفاعی، فاصله از آبراهه، شیب، جهت شیب و فاصله از گسل در وقوع زمین‌لغزش مشخص و لایه‌های اطلاعاتی یادشده به‌صورت رستر آماده و کمّی شد. با توجه به ویژگی‌های برداشت‌شده از زمین‌لغزش‌های منطقه و نظر کارشناسی به هر لایه برمبنای اهمیت آن در وقوع یا تشدید لغزش امتیازی بین عدد 1- 9 داده شد و پس از طبقه‌بندی لایه‌ها ماتریس آنتروپی تشکیل شد. با محاسبة این مدل، وزن نهایی تمام عوامل (Wj) و ضریب رخداد خطر زمین‌لغزش (Hi) به دست می‌آید و به پهنه‌بندی منطقه اقدام می‌شود. مدل آنتروپی به‌صورت روابط زیر بیان می‌شود.(zongji et al, (2010: 1336 در این روابط Ej ارزش آنتروپی، pij ماتریس تصمیم‌گیری و rji، مقدار وزن هریک از لایه‌هاست.

رابطة (1)

 

رابطة (2)

 

M، تعداد زمین‌لغزه‌ها و K، ضریب ثابت است. پس از تشکیل ماتریس تصمیم‌گیری و به‌دست‌آوردن مقدار EJ، مقدار Vj از رابطة 4 به دست آمد.

رابطة (3)

 

رابطة (4)

 

Vj، درجة انحراف عدم اطمینان است و برای محاسبة وزن نهایی تمام عوامل (wj) موجود از رابطة 5 استفاده می‌شود.

رابطة (5)

 

پس از محاسبة وزن کل (wJ)، پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در منطقة اردل- ناغان با استفاده از رابطة 6 ارزیابی می‌شود.

رابطة (6)

 

در این رابطه Hi، ضریب رخداد خطر زمین‌لغزش، Wj، وزن نهایی تمام عوامل و rij، وزن هریک از عوامل است. تعداد لغزش‌ها در منطقة اردل - ناغان 150 لغزش برآورد شده که با توجه به رابطة K= (ln m) -1 مقدار k، 199575/0 به‌ دست ‌آمده است.

 

محدودة پژوهش

شهرستان اردل – ناغان در جنوب غربی استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد و موقعیت آن
50 درجه و 54 دقیقه تا 51 درجه و 10 دقیقه طول جغرافیایی و 31 درجه و 35 دقیقه تا 32 درجه و
14 دقیقه عرض جغرافیایی است. مساحت شهرستان 2670 کیلومترمربع است و با نرم‌افزار جی. آی.اس به‌ دست ‌آمده که حدود یک‌پنجم خاک استان را دربرگرفته است و در ارتفاع 1980 متری از سطح دریا قرار دارد. این شهرستان از شمال به شهرستان فارسان، از جنوب به شهرستان ایذه، از شرق به شهرستان لردگان و از غرب به بخش شوراب شهرستان فارسان منتهی می‌شود (شکل 1).

 

 

شکل 1. نقشة محدودة اردل ناغان (تهیه و ترسیم: نویسندگان)

 

 

زمین‌شناختی و تحلیل ساختاری منطقه

مطالعات زمین‌شناختی یک منطقه اهمیت زیادی دارد. شناخت این ویژگی‌ها پژوهشگر را در ارزیابی فرسایش، نفوذپذیری، مقاومت، رسوب‌زایی و ... یاری می‌دهد. این بررسی‌ها جنبة دیگری از نقش ساختمان زمین را در ترسیم چهرة ناهمواری‌ها نشان می‌دهد. بر این اساس با مطالعة روابط موجود، شیب،وجه شیب، انحنا، اقلیم، خاک و کاربری زمین‌ها، نتایج مطلوبی به دست می‌آید. پدیدة زمین‌لغزش در رسوب‌های ریزدانه، سست و شکل‌پذیر مانند رس و مارن از پدیده‌های شناخته‌شده است؛ لیکن لغزش لایه‌های زمین‌شناسی یا چینه‌ای با سطح مقطع پلانش از فرایندهای دامنه‌ای است که در قلمرو زاگرس اتفاق می‌افتد و تقریباً از پدیده‌های خاص زاگرس میانی به شمار می‌آید؛ یعنی نوع لغزش که در آن عمل لغزش در سطح چینه‌شناسی سری رسوب‌ها و موازی با شیب دامنه صورت می‌گیرد. تناوب لایه‌های سخت آهک در رو و مارن در زیر، شیب زیاد ساختمانی، دخالت تکتونیک و بالاخره نیروی ثقل از عوامل مؤثر در وقوع این پدیده محسوب می‌شود. آب حاصل از بارش باران یا ذوب برف از راه درز و شکاف لایه‌های آهک رویی نفوذ می‌کند و به لایه‌های نفوذناپذیر مارن و شیل در زیر می‌رسد. لایه‌های سست مارن یا شیل با جذب آب به حالت خمیری و لغزنده درمی‌آیند و این امر موجب ناپایداری لایه‌های آهک رویی می‌شود. در مکان‌هایی که شیب دامنه زیاد باشد یا در فرسایش کناری رود پی دامنه‌ها خالی شود یا آنکه تکان ناشی از زلزله به وقوع بپیوندد، لایه‌های آهک در اثر نیروی ثقل به طرف پایین حرکت خواهند کرد که نمونة آن بارها در زاگرس میانی اتفاق افتاده است (علایی طالقانی، 1381: 139).

یکی از لایه‌های اطلاعاتی که در بیشتر روش‌های خطر زمین‌لغزش به کار می‌رود، اطلاعات مربوط به زمین‌شناسی و واحدهای لیتولوژی است. لیتولوژی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر ناپایداری شیب و به‌طورکلی بیان‌کنندة ساخت، بافت و مقاومت و دوام نسبی یک توده سنگ است. ویژگی و جنس سنگ‌ها نقش زیادی در پایداری و ناپایداری دامنه‌ها دارد. منطقة اردل - ناغان مربوط به سنگ‌هایی از دوران سوم و چهارم زمین‌شناسی است و همان‌طور که در شکل (2) نشان داده شده است، بیشترین مساحت منطقه را سنگ آهک و آهک با لایه‌های شیل، مارن و ماسه‌سنگ تشکیل داده و بیشتر لغزش‌های منطقه در دوران چهارم زمین‌شناسی اتفاق افتاده است.

 

 

شکل 2. نقشة زمین‌شناسی منطقة پژوهش (تهیه و ترسیم: نویسندگان)

 


یافته‌های پژوهش

با توجه به برداشت‌های انجام‌گرفته طی بازدیدهای میدانی، بررسی عکس‌های هوایی و تصاویر ماهواره‌ای از منطقه و شناسایی عوامل مؤثر در وقوع زمین‌لغزش، به هریک از عوامل مطالعه‌شده وزن داده شده است که برای اجرای مدل، لایه‌های اطلاعاتی به‌صورت رستر درآمدند و طبقه‌بندی شدند؛ سپس این لایه‌ها به‌مثابة داده‌های اصلی برای تشکیل ‌ماتریس آنتروپی به کار رفتند (نقشه‌های 3 تا 8).

 

B

 

A

 

شکل 3. نقشة جهت شیب                                                                                                    شکل 4. نقشة شیب به درصد

c

 

d

 

شکل 5. نقشة فاصله از آبراهه                                               شکل 6. نقشة طبقات ارتفاعی

E

 

F رابطه (1)

 

شکل 7. نقشة فاصله از گسل                                                            شکل 8. زمین‌شناسی

تهیه و ترسیم: نویسندگان، 1393

جدول 1. امتیاز اختصاص‌یافته به هریک از عوامل شش‌گانه (تهیه: نویسندگان، 1393)

امتیاز

فاصله از گسل (متر)

امتیاز

طبقات ارتفاعی (متر)

امتیاز

جهت شیب

امتیاز

شیب

3

400-0

9

1000

3

شمال

7

15-0

9

700-400

4

1500

5

شمال شرق

9

30-15

9

1200-700

3

2000

5

شرق

6

45-30

7

1600-1200

7

2500

6

جنوب شرق

5

60-45

5

1600<

4

3000

.7

جنوب

3

60<

 

 

5

3500

7

جنوب غرب

 

 

 

 

 

 

8

غرب

 

 

 

 

 

 

9

شمال غرب

 

 

 

 

ادامة جدول 1. امتیاز اختصاص‌یافته به هریک از عوامل شش‌گانه (تهیه: نویسندگان، 1393)

امتیاز

فاصله از آبراهه (متر)

امتیاز

زمین‌شناسی

امتیاز

زمین‌شناسی

امتیاز

زمین‌شناسی

1

1000-0

8

Qf

3

Kb

0

CP

3

2000-1001

0

Qt2

7

Kg

0

E

5

3000-2001

9

SPh

0

Kt

5

EE

7

4000-3001

0

Tr

3

Ma

0

EK

9

4001<

 

 

1

Mgs

5

Ekn

 

 

 

 

0

N

0

El

 

 

 

 

1

OMa

0

Ep

 

 

 

 

0

PC

0

Jkk

 

 

 

 

3

Plb

5

JKk

 

 

در این مطالعه از داده‌های مربوط به 150 لغزش رخ‌داده در منطقة اردل – ناغان استفاده شده است. در همین راستا برای شش عامل تأثیرگذار مشترک در هر 150 زمین‌لغزش منطقه، ماتریس آنتروپی تشکیل شد (جدول 2).

 

جدول 2. ماتریس آنتروپی برای عوامل شش‌گانه (تهیه: نویسندگان، 1393)

زمین‌شناسی

فاصله از آبراهه (متر)

فاصله از گسل (متر)

توپوگرافی (متر)

وجه شیب

شیب برحسب درصد

زمین‌

لغزش

کژدمی، سروک، سورگاه و ایلام

1500

550

3500

شمال غرب

5/7

1

سازندهای سورمه، انیدریت هیث، فحلیان، گدوان و داریان

1600

2750

جنوب غرب

5/22

2

2500

550

3

سازند آقاجاری

1400

5/52

4

سازند پاپده

1500

550

3500

5/7

5

950

شمال شرق

5/22

6

جنوب شرق

5/37

7

سازند آقاجاری

1400

شرق

5/22

8

950

شمال شرق

5/7

9

سازند گورپی

2500

غرب

10

5/22

11

ذخایر تراسی و مخروط‌افکنه‌های کوهپایه‌ای جدید کم‌ارتفاع

1500

2750

شمال شرق

12

2750

13

550

1750

شمال غرب

5/7

14

2750

شمال

5/37

15

3500

جنوب

16

500

1600

3500

جنوب شرق

5/22

17

2750

جنوب

5/37

18

3500

جنوب شرق

5/22

19

1400

3500

20

1500

950

1250

5/37

21

550

2750

5/22

22

200

2750

غرب

5/52

23

سازند تاربور

550

2250

جنوب

24

950

2750

غرب

25

1400

2250

شمال شرق

5/7

26

سازند دالان

500

1600

2750

جنوب شرق

5/37

27

1400

شمال شرق

5/22

28

کژدمی، سروک، سورگاه و ایلام

950

3500

جنوب

29

550

2250

جنوب غرب

5/37

30

1500

1600

2750

شرق

60

31

ذخایر تراسی و مخروط‌افکنه‌های کوهپایه‌ای جدید کم‌ارتفاع

2500

1400

2250

32

950

5/37

33

550

جنوب شرق

5/22

34

سازند پاپده

950

جنوب

5/7

35

 

 

1600

2750

36

سازند بختیاری

1400

1750

جنوب شرق

5/37

37

500

200

جنوب غرب

5/37

38

550

2250

شمال شرق

5/22

39

کژدمی، سروک، سورگاه و ایلام

1750

شرق

5/37

40

2250

جنوب شرق

5/7

41

950

2250

شمال غرب

5/52

42

550

جنوب

5/37

43

1500

2750

شمال غرب

5/22

44

سازند گورپی

200

جنوب

5/7

45

1400

2250

شمال غرب

5/22

46

2500

950

3500

5/37

47

2750

غرب

5/22

48

200

جنوب

5/37

49

550

1750

جنوب

5/22

50

950

2250

جنوب شرق

60

51

1400

1250

جنوب

52

200

2750

شمال غرب

5/37

53

550

54

500

950

جنوب شرق

5/22

55

1400

جنوب

56

کژدمی، سروک، سورگاه و ایلام

1500

1600

غرب

5/37

57

ذخایر تراسی و مخروط‌افکنه‌های کوهپایه‌ای جدید کم‌ارتفاع

1400

1750

5/22

58

500

950

2250

جنوب غرب

59

550

1750

60

1500

1600

61

500

200

2750

62

1400

2250

شمال شرق

63

550

64

950

5/52

65

جنوب غرب

66

1500

غرب

5/22

67

500

1400

5/37

68

سازند پاپده

500

1600

2750

جنوب شرق

5/7

69

سازند پاپده

500

950

1250

شمال شرق

5/37

70

کژدمی، سروک، سورگاه و ایلام

1600

شرق

71

1400

2250

جنوب غرب

5/22

72

ذخایر تراسی و مخروط‌افکنه‌های کوهپایه‌ای جدید کم‌ارتفاع

950

1250

5/7

73

2250

غرب

5/22

74

کژدمی، سروک، سورگاه و ایلام

2500

200

1250

جنوب غرب

5/7

75

500

950

76

550

1750

غرب

5/22

77

ذخایر تراسی و مخروط‌افکنه‌های کوهپایه‌ای جدید کم‌ارتفاع

200

2750

شمال شرق

5/37

78

950

1250

79

550

شرق

5/22

80

شمال شرق

81

کژدمی، سروک، سورگاه و ایلام

200

2750

82

1600

شمال غرب

5/22

83

شمال شرق

5/7

84

غرب

85

جنوب شرق

5/22

86

1750

جنوب

87

2250

5/7

88

ذخایر تراسی و مخروط‌افکنه‌های کوهپایه‌ای جدید کم‌ارتفاع

1400

3500

89

1600

2250

5/52

90

1400

5/22

91

سنگ‌های تفکیک‌نشدة ائوسن

550

2750

5/37

92

550

3500

شمال غرب

93

ذخایر تراسی و مخروط‌افکنه‌های کوهپایه‌ای جدید کم‌ارتفاع

2500

1600

2250

5/22

94

500

غرب

5/37

95

1750

شمال شرق

96

سازند آقاجاری

2750

شمال

5/22

97

200

1750

98

کژدمی، سروک، سورگاه و ایلام

1600

شمال شرق

99

ذخایر تراسی و مخروط‌افکنه‌های کوهپایه‌ای جدید کم‌ارتفاع

1400

2750

غرب

5/7

100

کژدمی، سروک، سورگاه و ایلام

1600

2250

101

2750

5/37

102

سازند گورپی

1750

5/7

103

3500

2750

جنوب غرب

104

1500

5/22

105

1750

شمال شرق

5/7

106

3500

3500

جنوب شرق

107

500

شمال شرق

5/22

108

سازند آقاجاری

1500

200

غرب

109

1600

جنوب غرب

110

سازندآسماری

500

جنوب شرق

111

شرق

112

1500

 

جنوب شرق

5/7

113

سازندآسماری

500

 

2750

جنوب

5/22

114

سنگ‌های تفکیک‌نشدة ائوسن

شرق

5/7

115

3500

جنوب

5/22

116

کژدمی، سروک، سورگاه و ایلام

شمال شرق

5/7

117

سنگ‌های تفکیک‌نشدة ائوسن

200

2250

118

1600

3500

شمال

5/22

119

1500

جنوب

5/7

120

500

1750

جنوب غرب

5/22

121

1500

3500

شمال غرب

122

غرب

123

کژدمی، سروک، سورگاه و ایلام

500

124

1500

1750

شمال غرب

5/7

125

سازند آقاجاری

2750

5/52

126

1250

جنوب

127

2750

شمال غرب

5/22

128

شرق

129

2250

غرب

5/7

130

200

3500

جنوب غرب

5/37

131

1750

132

500

2350

133

ذخایر تراسی و مخروط‌افکنه‌های کوهپایه‌ای جدید کم‌ارتفاع

2350

60

134

950

1750

135

1500

3500

136

2250

5/52

137

500

2750

5/7

138

کژدمی، سروک، سورگاه و ایلام

1400

جنوب

139

1600

140

3500

جنوب غرب

5/22

141

2750

جنوب

142

5/7

143

غرب

144

ذخایر تراسی و مخروط‌افکنه‌های کوهپایه‌ای جدید کم‌ارتفاع

145

جنوب غرب

5/22

146

2250

جنوب

147

2750

جنوب غرب

148

کژدمی، سروک، سورگاه و ایلام

1500

2250

149

150

 

 

پس از تبدیل معیار‌ها به عدد صحیح و تشکیل ماتریس اولیۀ جدول (2)، مقدار (pij) با استفاده از رابطۀ 2 و مقدار (k) با رابطۀ 3 به ‌دست ‌آمده (مقدار k برای منطقة اردل – ناغان، 199575/0 به‌ دست ‌آمده است) و برای محاسبۀ (Ej) برای هر عامل از رابطۀ 1 استفاده شده است. در این رابطه (E) از توزیع احتمال و (Pi) براساس سازوکار آماری محاسبه شده است و مقدار آن در صورت تساوی ‌(pi)‌ها با یکدیگر، بیشترین مقدار ممکن خواهد بود (اصغرپور، 1385: 196)؛ سپس درجة‌ انحراف عدم اطمینان هر معیار (dj) از کسر مقدار (Ej) از عدد یک (رابطة 4) و مقدار(wj)  از رابطة 5 و درنهایت پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش منطقۀ اردل – ناغان با رابطۀ 6 ‌به دست آمده است.

 

 

 

جدول 3. مقادیر شاخص‌های محاسبه‌شده برای عوامل مؤثر در زمین‌لغزش

شاخص محاسبه‌شده

شیب

جهت شیب

فاصله از گسل

فاصله از آبراهه

ارتفاع

زمین‌شناسی

Ej

996845/0

996553/0

994818/0

99995/0

98387859/0

976568/0

Vj

003155/0

003447/0

005182/0

00005/0

01612141/0

023432/0

wj

061392/0

067072/0

100848/0

000972999/0

31372227/0

455993/0

تهیه: نویسندگان، 1393

 

 

با توجه به زمین‌لغزش‌های رخ‌داده در منطقه و ترسیم نقشة پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در منطقة اردل - ناغان، جدول (4) و شکل (9) مساحت پهنه‌های مختلف خطر را در منطقه نشان می‌دهند که 70درصد منطقه با مساحتی حدود 1869 کیلومترمربع خطر زیاد، 20درصد منطقه با مساحت 534 کیلومترمربع خطر متوسط و 10درصد منطقه با مساحت 267 کیلومترمربع خطر کم دارد و درنهایت حاکی از پرمخاطره‌بودن منطقه ازلحاظ خطر زمین‌لغزش است.

 

جدول 4. مساحت و درصد مناطق با خطر زیاد، متوسط و کم‌ رخداد زمین‌لغزش (تهیه: نویسندگان، 1393)

درصد زمین‌لغزش

تعداد زمین‌لغزش

درصد مساحت

(Km2) مساحت

منطقه

52

74

70/0

1869

خطر زیاد

25

67

20/0

534

خطر متوسط

23

9

10/0

267

خطر کم

100

150

100

2670

مجموع

 

 

شکل 9. نقشة نهایی پهنه‌بندی خطر رخداد زمین‌لغزش در منطقة اردل - ناغان با استفاده از مدل آنتروپی

تهیه و ترسیم: نویسندگان، 1393

 

با توجه به ویژگی‌های طبیعی و جغرافیایی منطقه و روش آنتروپی که برای وزن‌دهی به کار رفته است، میزان تأثیر عوامل شش‌گانه در زمین‌لغزش متفاوت است. شیب 3/6درصد، جهت شیب 7/6درصد، فاصله از گسل 10درصد، ارتفاع 31درصد و زمین‌شناسی 46درصد در وقوع زمین‌لغزش‌های منطقه اثرگذار و فاصله از آبراهه بدون تأثیر بوده است.

 

نتیجه‌گیری

با مطالعة زمین‌لغزش‌های موجود در منطقة اردل - ناغان چنین برمی‌آید که امکان وقوع زمین‌لغزش در منطقه زیاد است. با توجه به نقشة پهنه‌بندی به‌دست‌آمده از مدل آنتروپی براساس شش عامل مؤثر بر زمین‌لغزش در قالب لایه‌های مختلف اطلاعاتی، پهنه‌های خطر زیاد تا کم شناسایی شدند. منطقة مطالعه‌شده 2670 کیلومترمربع است که 150 رخداد زمین‌لغزش در آن به وقوع پیوسته و درنتیجة آن مناطق با خطر رخداد زیاد، قسمت‌های وسیعی از جنوب غرب، غرب و باریکه‌ای در شرق و شمال شرق و جنوب شرق را دربرگرفته است. این نواحی شیب متوسط بین 20- 45 درجه و ارتفاع متوسط 2860 متر دارد و گسل‌های منطقه در مرز بین پهنة با خطر زیاد و متوسط واقع است و بیشترین وسعت منطقه یعنی حدوداً 52درصد مساحت را دربرگرفته است و در قلمرو سازندهای سورگاه و ایلام ـ سروک ـ کژدمی قرار دارد.

پهنة خطر متوسط، باریکه‌ای در جنوب و قسمت‌هایی در شرق منطقه را دربرگرفته و مربوط به دوران چهارم است که 25درصد منطقه و ارتفاع بین 2000-1500 متر را شامل می‌شود.

پهنة خطر کم شامل 23درصد از مساحت منطقه به‌طور پراکنده در منطقة مدنظر دیده می‌شود که ارتفاع متوسط کمتر از 1500 متر را دربرگرفته است؛ بنابراین عوامل توپوگرافی و زمین‌شناسی و شیب و جهت شیب توأمان تأثیر زیادی بر رخداد زمین‌لغزش در منطقة مطالعه‌شده دارند.

دقت‌سنجی نقشة پهنه‌بندی نهایی با زمین‌لغزش‌های رخ‌داده در منطقة مطالعاتی نشان می‌دهد 74 زمین‌لغزش یعنی 70درصد زمین‌لغزش‌های رخ‌داده در پهنه‌های خطر زیاد و 67 زمین‌لغزش یعنی 20درصد زمین‌لغزش در پهنه‌های خطر متوسط و
9 زمین‌لغزش یعنی 10درصد در پهنه‌های خطر کم واقع شده‌اند. درنتیجه منطقة پژوهش جزو نواحی پرخطر به شمار می‌رود.



[1] Chang et al

[2] Unmanned Aircraft System

[3] Digital Elevation Model (DEM)

اصغرپور، محمدجواد، (1385)، تصمیم‌گیری‌های چندمعیاره،تک‌جلد، چاپ 7، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
اکبر، سمیه، رنجبر، حجت‌الله، کرمی‌نسب، سعید و عبدالملکی، مهدی، (1392)، ارزیابی خطر زمین‌لغزش به کمک مدل فازی دانش - مبنا و روش ترکیبی فازی- اوزان شاهد در منطقة مسکون جیرفت، نشریة زمین‌شناسی مهندسی، دورة 7، شمارة 1، 1601-1622.
انتظاری، مژگان، (1390)، تأثیر چاله‌های حرارتی و برودتی بر زمین‌لغزش‌های استان اصفهان، پایان‌نامة دکتری، استاد راهنما: رامشت، محمدحسین، دانشگاه اصفهان، دانشکدة علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، گروه جغرافیای طبیعی- ژئومورفولوژی.
پورقاسمی، حمیدرضا، مرادی، حمیدرضا، محمدی، مجید، مصطفی‌زاده، رئوف، گلی جیرنده، عباس، (1391)، پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با استفاده از تئوری بیزین، مجلة علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، دورة 16، شمارة 62، 122-109.
زمردیان، جعفر، (1381)، ژئومورفولوژی ایران، فرایندهای اقلیمی و دینامیک‌های بیرونی، جلد 2، چاپ 3، دانشگاه فردوسی مشهد، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
سازمان زمین‌شناسی کشور، نقشه‌های 1:250000 و 1:100000 زمین‌شناسی منطقة مطالعه‌شده، (شهرکرد 6154)، (باباحیدر 6054)، (اردل 6153)، (دهلر 6053).
سازمان نقشه‌برداری کشور، نقشه‌های توپوگرافی 1:250000 و 1:50000 منطقة مطالعه‌شده، (III- 6054)، (II-6054)، (I-6054)، (VI-6054)، (I- 6053)، (I I I- 6154)، (VI - 6154).
سوری، سلمان، بهاروند، سیامک، احمدیان مقدم، رضا و دهبان، مریم، (1392)، پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با استفاده از روش فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (مطالعة موردی: حوضة کسمت)، فصلنامة زمین‌شناسی کاربردی، دورة 9، شمارة 2، 101-110.
شاه‌زیدی، سمیه سادات و جعفری، پیام، (1397)، تحلیل و پهنه‌بندی مخاطرات ژئومورفیک مناطق شمال کشور با استفاده از فرایند تحلیل شبکه (مطالعة موردی: استان گیلان)، فصلنامة علمی‌پژوهشی جغرافیایی سپهر، دورة 27، شمارة 107، 208-193.
علایی طالقانی، محمود، (1381)، ژئومورفولوژی ایران، تک‌جلد، چاپ اول، تهران، انتشارات قومس.
علیجانی، بهلول و کاویانی، محمدرضا، (1391)، مبانی آب و هواشناسی تهران، تک‌جلد، چاپ 17، تهران، انتشارات سمت.
فعله‌گری‌، محسن، طالبی، علی و کیا اشکوریان، یاسر، (1392)، بررسی اثر جاده‌سازی در وقوع زمین‌لغزش با استفاده از مدل پایداریFLAC SLOP دامنه (مطالعة موردی: حوضة آبخیز سد ایلام)، مجلة پژوهش‌های حفاظت آب‌وخاک، دورة 20، شمارة 1، 227-239.
متشرعی، آرش، قمی، جعفر، افتخاری، اکرم، پوزش، بهروز و شاهماری، مهدی، (1391)، پهنه‌بندی خطر وقوع زمین‌لغزش روی جادة تهران - چالوس و بزرگراه در دست احداث، فصلنامة زمین‌شناسی کاربردی، دورة 8، شمارة 2، 147 تا 158.
مقیمی، ابراهیم، باقری سید شکری، سجاد و صفر راد، طاهر، (1391)، پهنه‌بندی خطر وقوع زمین‌لغزش با استفاده از مدل آنتروپی (مطالعة موردی: طاقدیس نسار زاگرس شمال غربی)، پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، دورة 44، شمارة 79، 77-99.
مقیمی، ابراهیم و نگهبان، سعید، (1391)، بررسی فرسایش در حوضة آبخیز رودخانة شور فدامی (استان فارس) با استفاده از مدل آنتروپی، مجلة پژوهش‌های جغرافیایی طبیعی، دورة 44، شمارة 3، 1-16.
مقیمی، ابراهیم، یمانی، مجتبی و رحیمی هرآبادی، سعید، (1392)، ارزیابی و پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در شهر رودبار با استفاده از فرایند تحلیل شبکه، پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمّی، دورة 1، شمارة 4، 103-118.
نعمت‌اللهی، فاطمه، (1382)، بررسی ویژگی‌های ژئومورفیک دشت نمدان، پایان‌نامة کارشناسی ارشد، استاد راهنما: رامشت، محمدحسین، دانشگاه آزاد اسلامی نجف‌آباد، گروه جغرافیا.
Ayala, Irasema, (2002), Geomorphology, Natural Hazards, Vulnerability and Prevention of Natural Disasters in Developing Countries, Geomorphology, Vol 47, Pp 107-124.
Baas, Andreas, (2007), Complex Systems in Aeolian Geomorphology, Geomorphology, Vol 91, Pp 311-331.
Bednarika, Martin, Magulova, Barbora, Matys, Mirko, (2010), Landslide susceptibility Assessment of the kral ovany-liptovsky mikulas Railway case study, physics and chemistry of the Earth, Elsevier, Volume 35, Issues 3–5, Pp 162-171.
Bergere Luna, Langbein Walter Basil, (1963), the Concept of Entropy in Landscape Evolution, Geological Survey Professional Paper, U.S. Govt. Print. Off, Washington.
Chang, Kuo-Jen, Chan, Yu-Chang, Chen, Rou-Fei, Hsieh, Yu-Chung, (2018), Geomorphological evolution of landslides near an active normal fault in northern Taiwan, as revealed by lidar and unmanned aircraft system data, Natural Hazards and Earth System Sciences, Vol 18, No 3, Pp 709-727.
Jaynes, E, (1980), The minimum entropy production principle, Ann. Rev. Phys. Chem., Vol 31, Pp 579–601.
Panizza, M., (2004), Environmental Geomorphology, Encyclopedia of Geomorphology, Vol 1, Pp 318-320.
Pourghasemi, H.R., Mohammady, M., Pradhan, B., (2012), Landslide susceptibility mapping using index of entropy and conditional probability models in GIS: Safarood Basin, Iran, Geomorphology, CATENA, Vol 97, Pp 71-84.
Rosenfeld, Charles ,L., (2004), Geomorphological Hazard, Encyclopedia of Geomorphology, Vol 1, Pp 423-426.
Wan, SH., (2009), A Spatial Decision Support System for Extracting the Core Factors and Thresholds for Landslide Susceptibility Map, Engineering Geology, Vol 108, Pp 237-251.
Zongji, Y., Jianping, Q., Xiaogang, Z., (2010),Regional landslide zonation based on entropy method in Three Gorges area, China, In Proceedings of the Fuzzy Systems and Knowledge Discovery (FSKD), Yantai, China, 10–12, Pp 1336–1339.