دانشگاه اصفهان جغرافیا و برنامه ریزی محیطی 2008-5362 27 3 2016 11 21 Investigating Climatic Factors Affecting the Distribution of Pistachio Forests in Mond Basin بررسی نقش عناصر آب و هوایی مؤثر بر گسترش جنگل‌های بنه در حوضۀ آبی مُند 131 162 22078 10.22108/gep.2017.98002 FA غلامرضا قهاری دانشجوی دکترای گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران. امیر گندمکار استادیار گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران. بهرام نجف پور استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، شیراز، ایران. مسعود نجابت استادیار بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، شیراز، ایران. Journal Article 2015 04 07 Pistachio is an aridity plant in bio-climatic zones of Irano-Turanian. Low rainfall and long dry season usually separated this area from other parts of regions. The purpose of this research is to evaluate different types of Pistachio (Acer cineracens- Pistachio, Amygdalus- Pistachio, Pistachio atlantica and Ziziphus- Pistachio) using multivariate statistical methods in Mond basin. Twenty six monthly climatic variables based on their ecological importance were selected from 18 synoptic stations within and out of basin and were distinguished by using Principal component analysis method, so that the 26 original variables were reduced into 3 components. Temperature, rain, and radiation-wind component were allocated, 56.3, 26.5 and 6.4 percent and totally 89.2 percent from total variance. Then forest type map of Pistachio were exactly graded as interpolation of climatic values and component score and based on this, the key climatic elements effective to Pistachio distribution were analyzed. The results showed that habitat of Pistachio types were moderate, semi hot and semi-arid, hot and semi dry and hot, dry. The elevation range of vegetation types in the basin was 900-2600 meters above sea level. Due to the specific conditions prevailing in the basin (low altitude and high humidity), various types of Pistachio have not been seen in hot and humid temperatures region. بنه از گونه‌های خشکی‌پسند منطقۀ رویشی ایران و تورانی است. کمی مقدار باران و طولانی‌بودن فصل خشک، معمولاً این ناحیه را از سایر نواحی ممتاز می‌کند. هدف از این پژوهش، بررسی آب و هوای رویشی گونه‌های مختلف بنه (کیکم- بنه، بادام- بنه، بنۀ غالب و کُنار- بنه) با استفاده از روش‌های آماری چند‌متغیره در سطح حوضۀ آبی مُند است. برای این منظور، تعداد 26 عنصر آب و هوایی، به‌صورت داده‌های ماهانه، که از نظر شرایط بوم‌شناختی این گونه‌ها از اهمیت بیشتری برخوردارند، از تعداد 18 ایستگاه همدید در سطح حوضه و خارج از آن انتخاب و به‌روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی بررسی شد تا ابعاد آرایه از 26 مؤلفه به 3 مؤلفه کاهش یابد. سه مؤلفۀ دمایی، بارشی و بادی به‌ترتیب 3/56، 5/26 و 4/6 درصد و در مجموع 2/89 درصد پراش کل را به خود اختصاص داده‌اند. برای استخراج امتیازات مؤلفه‌ها، نقشۀ شبکه‌بندی‌شدۀ گونه‌های جنگلی بنه بر نقشۀ عناصر اقلیمی منطبق‌‌ و بر اساس آن عناصر مهم اقلیمی مؤثر بر پراکنش بنه‌ تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد، رویشگاه گونه‌های مختلف بنه در این حوضه، نواحی معتدل، نیمه‌گرم و نیمه‌خشک، گرم و نیمه‌خشک، و گرم وخشک است. دامنۀ تغییرات ارتفاعی رویشگاه این تیپ در این حوضه، 900 تا 2600 متر از سطح دریاست. در ناحیۀ گرم و مرطوب حوضه با توجه به شرایط خاص حاکم (ارتفاع کم و رطوبت زیاد) اثری از انواع گونه‌های بنه دیده نمی‌شود. https://gep.ui.ac.ir/article_22078_d3951352362a0bcbf5afb710300dd1e7.pdf