دانشگاه اصفهان جغرافیا و برنامه ریزی محیطی 2008-5362 28 2 2017 08 23 Variability of Precipitation in Southern Part of Iran and Linkage to Indian Ocean Sea Surface Temperature تأثیر دمای سطح آب اقیانوس هند بر تغییرات بارش نیمة جنوبی کشور 145 166 22258 10.22108/gep.2017.98103.0 FA فرناز پوراصغر دکتری اقلیم‌شناسی، هواشناسی استان آذربایجان شرقی، تبریز، ایران هوشنگ قائمی دکتری هواشناسی، سازمان هواشناسی کشور، تهران، ایران سعید جهانبخش دکتری اقلیم‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران بهروز ساری صراف دکتری اقلیم‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2015 09 21 In this research, the impact of sea surface temperature on precipitation variation in southern part of Iran is examined using monthly data from meteorological and water resource institute during 1974-2005. The majority of precipitation occurs during the rainy season from October to May. Regional spatial precipitation on variability was identified by Empirical Orthogonal Function (EOF), applied to deterended monthly precipitation anomaly data. The first and second components, which determine 54 to 82.7% of the variance of the total precipitation from October to May were selected for the study. To study the rainfall variations, SST anomaly, moisture flux, geo-potential height and sea level pressure were analyzed for wet and dry years of first and second mode of EOF. The pattern of sea surface temperature anomaly for wet and dry years shows that the sea surface temperature of Indian Ocean has an important role on precipitation variation over the south part of Iran. In the first mode of EOF which represent 50% of total variance the positive (negative) sea surface temperature anomaly is in the East (west) part of Indian Ocean during wet (dry) years and it is associated with the equatorial easterly (westerly) moisture flux anomaly. In the second mode of EOF the SST anomaly over the Arabian Sea is positive in the wet years but it is a non-dominant feature for the dry years. The Arabian anticyclone has an important role to transfer moisture in lower level of atmosphere from southern water bodies to the cyclone near Iran and displacement of the Arabian anticyclone to westward (eastward) transports more moisture from southern water bodies to the western, south western (southern and south eastern) parts of Iran. در پژوهش حاضر، تأثیر دمای سطح آب اقیانوس هند بر تغییرات بارش نیمة جنوبی کشور با بهره‌گیری از داده‌های ماهانة بارش و داده‌های بازواکاوی‌شده در دورة زمانی 2005-1974 بررسی و توزیع مکانی نابهنجاری بارش در ماههای اکتبر تا مه با بهره‌گیری از روش تابع متعامد تجربیEOF شناسایی شد. سپس مؤلفه‌های اول و دوم مطالعه شدند که 54 تا 7/82 درصد واریانس کل بارش را در ماه‌های اکتبر تا مه تعیین می‌کنند. در ادامه برای بررسی نوسانات بارش، نقشة نابهنجاری دمای سطح آب، شار رطوبتی، ارتفاع ژئوپتانسیل و فشار سطح دریا در دوره‌های تر و خشک، مؤلفه‌های اول و دوم EOF تحلیل شد. الگوی نابهنجاری دمای سطح آب اقیانوس هند در دورة ترسالی و خشکسالی، نشان داد تغییرات دمای سطح آب اقیانوس هند، نقش مهمی در نوسانات بارش دارد. برای مؤلفة اول EOF که بیش از50 درصد بارش را در نیمة جنوبی کشور تبیین می‌کند، در دورة ترسالی شرق اقیانوس هند، نابهنجاری منفی و غرب اقیانوس هند، نابهنجاری مثبت دمایی و در دورة خشکسالی، نابهنجاری مثبت در شرق و نابهنجاری منفی دمایی در غرب وجود دارد. این شیو دمایی بین شرق و غرب اقیانوس هند همراه با تغییر سرعت و جهت جریان شار رطوبتی از شرق به غرب (از غرب به شرق) در دورة ترسالی (خشکسالی) است. برای مؤلفه دوم EOF، نابهنجاری دمای دریای عرب مثبت است؛ ولی در دورة خشکسالی، الگوی غالبی وجود ندارد. سیستم پرفشار عربستان، نقش مهمی در انتقال رطوبت در تراز پایین جو از پهنه‌های آبی جنوبی به سیستم کم‌فشار نزدیک ایران دارد و جابه‌جایی آن به سوی چپ (راست)، سبب انتقال شار رطوبتی از پهنه‌های آبی جنوبی به نواحی غربی و جنوب غربی (جنوبی و جنوب شرقی) کشور می‌شود. https://gep.ui.ac.ir/article_22258_b7d283a005b8a1a63d1ff4f752b06618.pdf