دانشگاه اصفهان جغرافیا و برنامه ریزی محیطی 2008-5362 30 2 2019 07 23 Determination of Sources of Groundwater Pollution in the Southern Plain of Arak by Contamination Indices and Fractal Geometry Methods تعیین منابع آلایندة شیمیایی آب زیرزمینی دشت جنوبی اراک به روش‌های شاخص آلودگی و هندسة فراکتال 35 54 24146 10.22108/gep.2019.117202.1156 FA فریدون قدیمی دانشیار، گروه مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی اراک، اراک، ایران پگاه جوادی شریف دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی اراک، اراک، ایران Journal Article 2019 05 23 The southern plain of Arak with 47 wells is used to provide part of Arak drinking water. The assessment of the quality of water in terms of chemical constituents and toxic metals and their origin are important issues in this plain. About 52% of wells have Ca-HCO₃, 26% Ca-Cl and 20% Na-Cl type. The maximum concentration of some of the compounds, including NO₃, Na, Ca, Mg, PO₄, HCO₃, SO₄ and Cl, indicates that they are higher than Iranian drinking water standard and WHO standard. On the other hand, by determining the pollution indices in heavy metals, it was found that the waters have good drinking quality. Since the region's waters are desirable compared to drinking water standards, but the fractal threshold examination showed that the concentration of chemical constituents in most waters is higher than normal and is at the threshold of contamination. This study showed that chemical compounds are the result of two natural contaminants (weathering, and chemical dissolution of carbonate rocks and saline water penetration) along with human contamination. The high concentrations of Ca, HCO₃ and Mg in the Arak plain are due to the dissolution of calcareous and dolomitic rocks of southern highlands. The high concentrations of Na, SO₄ in the Aman-abad plain are due to the influence of saline water in the Mighan wetland of Arak. Also, the landfill of Amanabad plain, the wastewaters of the industrial park and the city in Arak plain are the source of toxic metals such as Cu, Zn, As and Pb in the regional waters. <strong>چکیده‌</strong><br /> دشت جنوبی اراک با 47 حلقه چاه برای تأمین بخشی از آب شرب شهر استفاده می‌شود. ارزیابی کیفی آب ازنظر ترکیبات شیمیایی و فلزات مسمومیت‌زا و تعیین منشأ آنها از مسائل جالب توجه در این دشت است. 52درصد از آب این چاه‌ها تیپ Ca-HCO₃، 26 درصد Ca-Cl و 20 درصد Na-Cl دارند. غلظت حداکثر بعضی ترکیبات ازجمله NO₃، Na، Ca، Mg، PO₄، HCO₃، SO₄ و Cl، حاکی از زیادبودن آنها نسبت به استاندارد آب شرب ایران و استاندارد WHO است. از سویی با تعیین شاخص‌های آلودگی در فلزات سنگین مشخص شد آب‌ها کیفیت مناسب شرب دارند. آب‌های منطقه در مقایسه با استانداردهای آب شرب در حد مطلوب‌اند؛ اما بررسی حد آستانه به روش فراکتالی نشان داد غلظت ترکیبات شیمیایی بیشتر آب‌ها از حد طبیعی بیشتر است و در آستانة آلودگی قرار دارند. این بررسی نشان داد ترکیبات شیمیایی، نتیجة دو آلودگی طبیعی (هوازدگی، انحلال شیمیایی سنگ‌های کربناته و نفوذ آب شور) و انسانی‌اند. زیادبودن ترکیباتی چون Ca، HCO₃ و Mg در آب‌های دشت اراک ناشی از انحلال سنگ‌های آهکی و دولومیتی ارتفاعات جنوبی و زیادبودن ترکیباتی چون Na و SO₄ در آب‌های دشت امان‌آباد ناشی از نفوذ آب شور تالاب میقان اراک است. همچنین دفن زبالة دشت امان‌آباد، پساب شهرک صنعتی و فاضلاب شهری در دشت اراک، منشأ فلزات مسمومیت‌زایی چون Cu، Zn، As و Pb در آب‌های منطقه است. https://gep.ui.ac.ir/article_24146_daf864658957f816de620e39cedf82cd.pdf