دانشگاه اصفهان جغرافیا و برنامه ریزی محیطی 2008-5362 28 4 2018 02 20 An Investigation of Morphological Changes of Azadroud River Pattern using Geometric Indices بررسی تحولات مورفولوژیکی الگوی رودخانۀ آزادرود با استفاده از شاخص‌های هندسی 1 16 22454 10.22108/gep.2017.98177.0 FA محمد حسین رضائی مقدم استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران محمد رضا نیکجو دانشیار گروه ژئومورفولوژی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران حسام ملکی دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2015 12 26 River pattern variations are one of the most important river engineering issues. In order to achieve this goal, using field observations, a 1: 1000 topographic map was prepared and extracted using Landsat and Google Earth satellite images in the GIS environment of the studied areas. By digitizing the river route in AutoCAD, the geometric parameters of the river (central angle, relative radius, plan shape, torsional coefficient) were calculated on the images. The results indicated that in Azad River, the winding river at 40% relative has a radius of more than 3.5. In 30% relative radius bends in river is 1.5 to 3.5. In addition, about 30 percent of the stress concentration around the inner corners is the main river. According to the findings, the probability of serious and significant changes in the period of study, Azad River is small. Intervals that are unstable are likely to need special attention in the context of their privacy be determined. Among the intervals, there are nine critical intervals that include intervals of 58,56,47,41,29,26,24,20,18. Therefore, it is necessary to determine the bed boundaries. تغییرات الگوی رودخانه یکی از مهم‌ترین مسائل مهندسی رودخانه است که بر فعالیت‌ها و سازه‌های عمرانی حاشیۀ رودخانه‌ تأثیر می‌گذارد. مطالعۀ تغییرات مورفولوژیکی کانال‌های رودخانه‌ای به‌منظور یافتن راهکارهای کنترلی مناسب برای حل مشکلات دینامیکی این نواحی اهمیت دارد. هدف اصلی مقالۀ حاضر بررسی تحولات مورفولوژیکی و الگوی رودخانه‌ای آزادرود از راه شاخص‌های هندسی و تصاویر ماهواره‌ای است؛ برای دستیابی به این هدف، نقشۀ توپوگرافی 1:1000 منطقه با استفاده از برداشت‌های میدانی تهیه و با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست و گوگل‌ارث در محیط GIS، بازه‌های مطالعه استخراج شدند. با رقومی‌سازی مسیر رودخانه در اتوکد، شاخص‌های هندسی رودخانه (زاویۀ مرکزی، شعاع نسبی، شکل پلان، ضریب پیچشی) 59 بازه روی تصاویر محاسبه شدند. نتایج نشان می‌دهند شعاع نسبی 40 درصد قوس‌های مئاندری در رودخانۀ آزاد بیش از 5/3 و تمرکز تنش در ناحیۀ انتهایی قوس خارجی است و نگرانی خاصی دربارۀ این بازه‌ها وجود ندارد. شعاع نسبی 30 درصد قوس‌های پیچان‌رود بین 5/1 تا 5/3 است و بنابراین تمرکز تنش در حدود 30 درصد پیچ‌و‌خم رودخانه در ابتدای قوس داخلی و انتهای قوس خارجی است. همچنین تمرکز تنش در حدود 30 درصد پیچ‌و‌خم تنۀ اصلی رودخانه در سراسر قوس داخلی است و باید توجه ویژه‌ای به این پیچان‌رودها داشت. شرایط تقریباً پایداری در بیشتر بازه‌های رودخانۀ آزاد حاکم است و بجز در برخی بازه‌ها که فرسایش جزئی دارند، ناپایداری‌های حادی در سایر بخش‌ها دیده نمی‌شود. لازم است در تعیین حریم بستر به 9 بازۀ بحرانی 18، 20، 24، 26، 29، 41، 47، 56 و 58 توجه ویژه شود. https://gep.ui.ac.ir/article_22454_a6189f3d0aa6816b825ca209ffb22e11.pdf

دانشگاه اصفهان جغرافیا و برنامه ریزی محیطی 2008-5362 28 4 2018 02 20 Analysis and Evaluation of Geotouristic Potentials of Zarivar Lake تحلیل و ارزیابی توان ژئوتوریستی دریاچه زریوار 17 32 22453 10.22108/gep.2017.98276.0 FA علی‌اکبر تقیلو دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران صیاد اصغری دانشیارژئومورفولوژی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران ناصر سلطانی استادیار جغرافیای سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران احمد آفتاب دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2016 05 16 Industrial tourism is a very suitable and economically profitable industry that has been highly regarded today by creating cultural and social exchanges between different nations due to the lack of environmental contaminations. Natural attractions of each country have an important role in attracting tourists. Geotourism is a branch of ecotourism in which the visitor seeks to observe geomorphological attractions, ancient finds of anthropology, caves, mineral charm, and so on. Zarivar Lake in Kurdistan province is one of the most beautiful places in the province which has natural and attractive attractions along with the historical and cultural attractions of the province, which can attract attention of every tourist. In this regard, assessing the capabilities and potentials of tectonic and cultural tourism of the Zarivar Lake is the aim of this study. The method of the research is descriptive-analytical approach. Data have been obtained from documents and field research (questionnaires). For data analysis, Reynard and Pereira models have been used. Based on the Pereira model, Cutie geomorphologic region (3.71) has acquired approximately 67.5% of the standard model and index visibility (score 3.25), the value of protection (1.8 points) and the functional (4.9 points), respectively, which are 72, 61.8 and 70 percent of the standard model, respectively. Based on the Rynard model, the following criteria of scientific value of sustainability level with a score of 404/0 and long-standing geography with a score of 0.62, respectively, were evaluated with a moderate and good quality level, respectively. The following criteria were evaluated for the ecological (average), cultural (good), aesthetic (good) and economic (good) sub-criteria. توریسم صنعتی درآمدزا و با صرفۀ اقتصادی بسیار مناسب است که امروزه، با ایجاد تبادلات فرهنگی و اجتماعی میان ملل مختلف و به علت فقدان آلودگی‌های زیست‌محیطی درخور توجه بسیار است. جاذبه‌های طبیعی هر کشور نقش بسزایی در جذب گردشگر دارند. ژئوتوریسم شاخه‌ای از اکوتوریسم است که در آن، بازدید‌کننده به دنبال مشاهدۀ جاذبه‌های ژئومورفولوژیکی، یافته‌های دیرینه انسان‌شناسی، غارها، جذابیت‌های معدنی و ... است. دریاچۀ زریوار در استان کردستان ازجمله نقاط دیدنی است که در کنار جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی استان، جذابیت‌های طبیعی بکر و بی‌نظیری دارد که توجه هر طبیعت‌گردی را به خود جلب می‌کند؛ در این راستا، هدف پژوهش حاضر ارزیابی توان و استعدادهای گردشگری زمین‌ساختی و فرهنگی دریاچۀ زریوار است. روش پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر رویکرد، توصیفی – تحلیلی و ارزیابی است. داده‌ها و اطلاعات از اسناد و پژوهش میدانی (پرسش‌نامه) حاصل و الگوهای رینارد و پریرا برای تجزیه‌و‌تحلیل اطلاعات استفاده شدند. بر اساس نتایج الگوی پریرا، عیار ژئومورفولوژیکی منطقه (71/3) حدود 5/67 درصد استاندارد الگو را کسب کرده است و شاخص‌های قابلیت دید (امتیاز 25/3)، ارزش محافظت (امتیاز 8/1) و ارزش کاربردی (امتیاز 9/4) به‌ترتیب 72، 8/61 و 70 درصد سطح استاندارد الگو را کسب کرده‌اند. بر اساس الگوی رینارد، از زیرشاخص‌های ارزش علمی، سطح پایداری با امتیاز 404/0 و جغرافیای دیرینه با امتیاز 62/0 به‌ترتیب با سطح کیفی متوسط و خوب ارزیابی شدند. از زیرشاخص‌های ارزش افزوده، زیرشاخص‌ اکولوژیکی (متوسط)، فرهنگی (خوب)، زیبایی (خوب) و اقتصادی (خوب) ارزیابی شدند. https://gep.ui.ac.ir/article_22453_48e1a00af2f0a3778dd981a02b7faeb9.pdf

دانشگاه اصفهان جغرافیا و برنامه ریزی محیطی 2008-5362 28 4 2018 02 20 Integration of Multi-criteria Decision Making Methods with Logistic Regression Approach to Assess Landslide-Prone Areas in Zilbir-Chai Basin تلفیق روش‌های تصمیم‌گیری‌ چندمعیاره با روش رگرسیون لجستیک برای بررسی مناطق حساس به وقوع زمین‌لغزش در حوضۀ زیلبیرچای 33 52 22451 10.22108/gep.2017.98297.0 FA محمدرضا نیکجو دانشیار گروه ژئومورفولوژی و سنجش از دور دانشگاه تبریز، تبریز، ایران محمدحسین رضایی مقدم استاد گروه ژئومورفولوژی و سنجش از دور دانشگاه تبریز، تبریز، ایران صغری اندریانی دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه تبریز، کارشناس ارشد سنجش از دور و GIS، تبریز، ایران Journal Article 2016 07 12 Identifying susceptible areas to massive movements, including landslides, through risk modeling with appropriate and efficient models, is one of the basic measures in reducing potential damage and managing risk. The purpose of this study is to combine multi-criteria decision making techniques with logistic regression method to investigate landslide-prone areas in Zilbir-Chai basin. One of the methods is Weighted Linear Combination (WLC) method. In this model, firstly, the variables that are effective in landslide occurrences are subdivided into sub-criteria and each specific criterion is given a certain weight. In order to prevent the great role of the experts’ taste, the landslides in the studied area were discarded with the sub-criteria of each variable, and the percentage of landslide occurrence in each of them was the criterion of weighting the sub-criteria. This way, Fuzzy standardization was done accordingly. In the WLC model, in addition to weighting the subcategories, the variables themselves are also generally weighted by the Analytical Hierarchy Process (AHP) method. In the present study, in addition to conventional weighting, this weight was measured by logistic regression (RL) statistical method and weighing criterion were obtained, normalized, and applied directly to the variables in the WLC model. To achieve this purpose, modeling was performed using nine independent parameters. Geological factors, land use type, altitude, slope gradient and aspect, distance from fault, distance from road and distance from drainage network were considered as environmental factors, and rainfall quantity (obtained from precipitation layer) was considered as a trigger factor. According to the results obtained from WLC model based on logistic regression weighting, high and very high risk zones constitute about 7.4% of the area with a validation of 94/0, but based on AHP weighting, these zones constitute about 4.7% of the area with a validation of 90/0. شناسایی مناطق مستعد حرکت‌های توده‌ای ازجمله زمین‌لغزش از راه الگوسازی خطر با الگو‌های مناسب و کارا، یکی از اقدام‌های اساسی در کاهش خسارت احتمالی و مدیریت خطر است. هدف مطالعۀ حاضر، تلفیق روش‌های تصمیم‌گیری‌ چندمعیاره با روش آماری رگرسیون لجستیک برای بررسی مناطق حساس به وقوع زمین‌لغزش در حوضۀ زیلبیرچای است؛ ازجمله الگو‌های یادشده، الگوی ترکیب خطی وزن‌دار (WLC) است که در آن، ابتدا متغیرهای مؤثر در وقوع زمین‌لغزش به‌ شکل زیر‌معیارهایی تقسیم‌بندی می‌شوند و وزن خاصی به هر کدام از آن‌ها تعلق می‌گیرد. برای جلوگیری از نقش سلیقۀ کارشناسی به عبارتی روش دلفی، زمین‌لغزش‌های رخ‌داده در منطقۀ مطالعه‌شده با زیرمعیارهای هر متغیر قطع داده شدند و درصد مساحت وقوع زمین‌لغزش در هر یک از آن‌ها ملاک وزن‌دهی زیرمعیارها قرار گرفت و استانداردسازی فازی بر این اساس انجام شد. در الگوی WLC علاوه‌بر وزن‌دهی به زیر‌معیارها، به خود متغیرها نیز از راه روش فرایند تحلیلی سلسله‌مراتبی (AHP) وزنی اختصاص داده می‌شود. در مطالعۀ حاضر، علاوه‌بر وزن‌دهی معمول، وزن‌دهی از راه روش آماری رگرسیون لجستیک (RL) و ملاک قراردادن وزن‌های حاصل و نرمال‌سازی آن‌ها نیز انجام و مستقیماً در الگوی WLC بر متغیرها اعمال شد. برای الگو‌سازی از 9 شاخص مستقل اع لایۀ بارش، لیتولوژی، کاربری اراضی، ارتفاع، شیب، جهت شیب، فاصله از شبکۀ زهکشی، فاصله از گسل و فاصله از جاده استفاده شد. نتیجۀ الگوی WLC-RL نشان‌دهندۀ مساحتی حدود 4/7 درصد در پهنه‌های خطر زیاد و بسیار زیاد با اعتبار‌سنجی 94/0 و با وزن‌دهی AHP و به‌صورت کارشناسی حدود 7/4 درصد با اعتبارسنجی 90/0 در پهنه‌های یادشده است. 36 درصد مساحت منطقه نیز جزو پهنه‌های خطر متوسط است که این پهنه‌های خطر با سو‌مدیریت و ساخت‌وسازهای عوارض انسانی ازجمله جاده بدون توجه به ساختار ژئومورفولوژی و لیتولوژی منطقه متأثر شده و به پهنه‌های خطر زیاد و بسیار زیاد تبدیل می‌شوند. https://gep.ui.ac.ir/article_22451_715df34b7a67d7d53cf17b7dbeca35d6.pdf

دانشگاه اصفهان جغرافیا و برنامه ریزی محیطی 2008-5362 28 4 2018 02 20 A Study of Spatial Syntax of Traditional Neighborhood Structure with Catalyst Approach, Case Study: Haji Neighborhood in Hamedan بررسی نحو فضایی ساختار محله‌های سنتی با نگرش محرک توسعه (نمونۀ موردی: محلۀ حاجی شهر همدان) 53 70 22452 10.22108/gep.2017.103306.1034 FA سجاد زلفی گل دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا همدان حسن سجادزاده استادیار شهرسازی، گروه طراحی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا همدان 0000-0002-3989-9389 Journal Article 2017 04 07 Neighborhoods are effective and important in each city. Traditional neighborhoods are also more important because of the long history they have in urban development. The Urban Catalyst approach, as effective and flexible approach in urban regeneration filed, looks for an appropriate response to return quality to neighborhoods. Targeted and minimal interventions, the participation of the main actors and the local community are the important features of urban catalyst as a new strategy of city development. The methodology of this research is interpretive-analytical that is based on reviewing important scientific documents for achieving purposeful framework to analyze a case study with space syntax theory and using AGRAPH and DEPTHMAP software to interpret the physical configuration of district. The main objective of the study is to investigate the spatial configuration in order to identify its fundamental, effective and prone areas for promoting development in line with the identity, structure, social, and economic structure of the neighborhood. The findings point to the importance of space-functional links in the original structure of traditional neighborhoods. Strong and coherent connections of the main corridor of the neighborhood on the one hand, and the high integration of the spatial organization of the center of the neighborhood, on the other hand, indicate favorable conditions  for skeletons as the main axis of the residential fabric of the Haji neighborhood to stimulate development. It seems that the spatial development incentive measures can lead to the recreation of traditional neighborhoods as quickly as possible. جایگاه محله‌ها در سطح شهرها، همواره بسیار مهم و تأثیرگذار بوده است و محله‌های سنتی به علت داشتن قدمت طولانی در معادله‌های شهری، اهمیت بیشتری داشته‌اند. امروزه به علت توسعه‌های شهری بی‌برنامه، لجام‌گسیخته و منقطع، محله‌های سنتی نیز کارکردهای پیشین، پویایی، سرزندگی و منحصربه‌فردی خود را ندارند؛ ازاین‌رو، بازگرداندن کیفیت‌های مطلوب محلی، رونق فعالیت‌های منسجم اجتماعی و بهبود شرایط کالبدی، اقتصادی و فرهنگی محله‌های سنتی بسیار ضروری است. محرک توسعه به‌عنوان رویکردی مؤثر و منعطف در حوزۀ بازآفرینی شهرها در پی پاسخ مناسبی برای کیفیت‌بخشی دوبارۀ محله‌های سنتی است. مداخله‌های هدفمند و حداقلی، مشارکت کنشگران اصلی و جامعۀ محلی، کوچک‌مقیاسی و زمینه‌گرایی از ویژگی‌های اصلی محرک‌های توسعه با ‌عنوان سیاست‌های نوین شهری هستند؛ ازاین‌رو، روش پژوهش حاضر تحلیلی- تفسیری و مبتنی بر مطالعه‌های کتابخانه‌ای است که برای دستیابی به چارچوبی هدفمند در تحلیل نمونۀ موردی به روش نحو فضا با بهره‌گیری از نرم‌افزار اگراف و دپس‌مپ برای تفسیر چیدمان فضایی انجام شده است. هدف اصلی پژوهش، بررسی پیکره‌بندی فضایی در راستای شناسایی محدوده‌های اساسی، تأثیرگذار و مستعد برای تحریک توسعه‌ای هماهنگ با هویت و ساختار کالبدی، اجتماعی و اقتصادی محله است و نتایج پژوهش به اهمیت ویژۀ پیوندهای فضایی - عملکردی در ساختار اصلی محله‌های سنتی اشاره دارند. اتصال‌های قوی و منسجم کریدور اصلی محله از یک‌سو و هم‌پیوندی و یکپارچگی زیاد سازمان فضایی مرکز محله از سوی دیگر، شرایط مطلوب استخوان‌بندی محور اصلی بافت مسکونی محلۀ حاجی برای تحریک توسعه را نشان می‌دهند. به نظر می‌رسد اقدام‌های محرک توسعۀ منطبق بر پیکره‌بندی فضایی، بازآفرینی بهتر و سریع‌تر محله‌های سنتی را رهنمون می‌شوند. https://gep.ui.ac.ir/article_22452_15f17664dcd3a08b58f978c150fe4770.pdf

دانشگاه اصفهان جغرافیا و برنامه ریزی محیطی 2008-5362 28 4 2018 02 20 The Trend Analysis of NDVI index in the elevation Class of Iran بررسی روند تغییرات نمایۀ NDVI ایران در کمربندهای ارتفاعی 71 84 22498 10.22108/gep.2018.98153.0 FA امیدرضا کفایت مطلق دانشجوی کارشناسی ارشد آب‌و‌هواشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران سید ابوالفضل مسعودیان استاد گروه جغرافیای طبیعی، اصفهان، ایران Journal Article 2015 11 20 As vegetation and its variations have an effective influence, it is indispensable to be aware of the vegetation changes for each of the given geographic territory. The aim of this study is to examine trends in the NDVI index over Iran's elevation class. For this purpose, the MODIS Aqua Satellite NDVI data were obtained from July 4th 2002 to March 14th 2015. The 16 days long term mean of NDVI was computed based on the analysis of 10 billion pixels and, at the next step, a matrix was constructed in 111*293, which the rows were the representatives of the elevation class from -50 to 5500m in 50 meter steps and the columns showed the long term mean of the NDVI in the 16 days temporal resolution. The trend investigation using Mann-Kendall trend test revealed a positive trend for 400-450, 450-500, 500-550, 700-750 and 1250-1300 m elevation class at 0.95 level of significance, the other remaining elevation class showed no significant trend. از آنجا که پوشش گیاهی و تغییرات آن دارای نقش تأثیرگذاری در فراسنج‌های اقلیمی هستند، آگاهی از تغییرات پوشش گیاهی هر منطقۀ جغرافیایی اهمیت بسیاری دارد. در پژوهش حاضر، روند تغییرات نمایۀ NDVI ایران در کمربندهای ارتفاعی بررسی شد؛ به این منظور، ابتدا داده‌های 16 روزۀ نمایۀ تفاضل به‌هنجار‌شدۀ پوشش گیاهی (NDVI) مودیس‌آکوا برای بازۀ زمانی 13/4/1381 تا 23/12/1393 از تارنمای مودیس دریافت شدند. سپس بر مبنای نزدیک به 10 میلیارد یاخته، میانگین بلند‌مدت 16 روزۀ NDVI ایران محاسبه و یک آرایۀ مکان- زمان به ابعاد 293×111 حاصل شد که ردیف‌های آن، طبقه‌های ارتفاعی ایران با بازۀ 50 متر از منفی 50 تا 5500 متر تعریف شدند و ستون‌های آن، میانگین بلندمدت نمایۀ NDVI با بازۀ 16 روزه را نشان دادند. بررسی روند تغییرات با آزمون من کندال در سطح اطمینان 95 درصد نشان داد طبقه‌های ارتفاعی 400 تا 450، 450 تا 500، 500 تا 550، 700 تا 750 و 1250 تا 1300 متری دارای روند مثبت نمایۀ NDVI و دیگر طبقه‌های ارتفاعی بدون روند هستند و هیچ ارتفاعی در ایران روند منفی ندارد. https://gep.ui.ac.ir/article_22498_bbb7adebe07232cf24df52c59fc71a27.pdf

دانشگاه اصفهان جغرافیا و برنامه ریزی محیطی 2008-5362 28 4 2018 02 20 Investigating Rural People Perceptions of Climate Changes and Adaptation Strategies in Zabol County بررسی ادراک روستاییان نسبت به تغییرات اقلیمی و راهبردهای سازگاری در شهرستان زابل 85 106 22553 10.22108/gep.2018.103703.1041 FA غلامحسین عبدالله زاده دانشیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده مدیریت کشاورزی،‌ دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران علیرضا اژدرپور دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده مدیریت کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران محمد شریف شریف زاده دانشیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران Journal Article 2017 04 26 This study aimed to investigate the rural people perceptions of climate change and adaptation strategies in Zabol County. Descriptive research methods based on questionnaire survey were employed. Target population includes 107282 of the rural dwellers in Zabol in which 380 samples were selected by the Cochran formula. Results indicated that half of respondents had strong and very strong perception about climate changed. The results of strategies prioritizing showed that conservative, economic and social strategies have more importance to cope with climate change in the area. Most respondents highlight strategies such as investment reeducation in agricultural production, sale of diverse assets, water storing, improving farm operation, migration to the cities and participation in training programs among main triple type of strategies. The independent samples t-test and one-way ANOVA results  showed that the perception of climate change, gender, education level, agriculture experience, occupation type, livestock ownership, drought insurance and income have impacted on using adaptation strategies to cope with climate change. Friedman test showed that the physical, social and economic limitations to face climate changes were more important respectively among rural people. Limitations such as building large dams in the Afghanistan, non-efficacy of storage systems at the regional level, lack of suitable water storage, lack of financial strength, non-ability to get credit, lack of funds for using modern methods of irrigation, lack of knowledge of strategies for coping climate change and lack of cooperation from some people to consume water less were most restrictions for dealing climate change. The independent samples t-test and one-way ANOVA results showed perception of restriction of coping with climate change were influenced by marital status, education level, length of residence, type of occupation, livestock ownership and drought insurance. پژوهش حاضر با هدف بررسی ادراک روستاییان از تغییر اقلیم و راهبردهای مقابله با آن در شهرستان زابل انجام شده و پژوهشی توصیفی از نوع پیمایش پرسش‌نامه‌ای است. جامعۀ آماری پژوهش تمام روستاییان شهرستان زابل به تعداد 107282 نفر بودند و حجم نمونه از طریق فرمول کوکران 380 نفر تعیین شد. نتایج نشان دادند نیمی از پاسخگویان ادراک قوی و بسیار قوی از تغییر اقلیم دارند. نتایج اولویت‌بندی راهبردها نشان دادند راهبردهای حفاظتی، اقتصادی و اجتماعی به‌ترتیب اهمیت بیشتری در مقابله با تغییر اقلیم در منطقه دارند. بیشتر پاسخگویان به عواملی مانند کاهش سرمایه‌گذاری در تولید کشاورزی، فروش دارایی‌‌های مختلف، ذخیره‌سازی آب، بهبود روش‌های زراعی، مهاجرت به شهرها و مناطق اطراف و شرکت در کلاس‌های آموزشی از بین راهبردهای سه‌گانه توجه کرده‌اند. نتایج آزمون t و F نشان دادند متغیرهای ادراک از تغییر اقلیم، جنسیت، سطح سواد، سابقۀ کشاورزی، نوع شغل، مالکیت دام، داشتن بیمۀ خشکسالی و درآمد بر استفاده از راهبردهای مقابله با تغییر اقلیم مؤثرتر هستند. نتایج آزمون فریدمن نشان دادند محدودیت‌های فیزیکی، اجتماعی و اقتصادی مقابله با تغییر اقلیم اهمیت بیشتری در بین روستاییان دارند. عواملی مانند ایجاد سدهای بزرگ در کشور افغانستان، کارایی‌نداشتن سامانه‌های ذخیره‌سازی در سطح منطقه، نبود آب‌انبارهای مناسب برای ذخیره‌سازی، ناتوانی مالی، ناتوانی در دریافت تسهیلات بانکی، نداشتن سرمایه برای استفاده از روش‌های نوین آبیاری، ناآگاهی افراد از راهبردهای مقابله با تغییر اقلیم و همکاری‌نکردن برخی افراد با کمتر مصرف کردن آب از مهم‌ترین محدودیت‌های سازگاری با تغییر اقلیم هستند. همچنین نتایج آزمون t و F نشان دادند درک افراد از محدودیت‌های مقابله با تغییر اقلیمتحت‌تأثیر متغیرهای وضعیت تأهل، سطح سواد، مدت اقامت، نوع شغل، مالکیت دام و داشتن بیمه خشکسالی است. https://gep.ui.ac.ir/article_22553_3cd1a38e076c0bd1979223eff301fd5a.pdf

دانشگاه اصفهان جغرافیا و برنامه ریزی محیطی 2008-5362 28 4 2018 02 20 Evaluation of the Ecotourism Potential of Kolah Ghazi Park Using Freeman Strategic Planning Model ارزیابی بوم‌گردشگری (اکوتوریسمی) پارک ملی کلاه قاضی با استفاده از الگوی برنامه‌ریزی راهبردی فریمن 107 126 22564 10.22108/gep.2017.97925.0 FA مهدیس سادات دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران محمود ذوقی دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران سپیده کریمی دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران محمد جواد امیری استادیار برنامه‌ریزی، مدیریت و آموزش محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2014 12 04 <strong> </strong> Ecotourism or natural tourism is one of the tourism areas that has the most compatibility with nature and is significantly considered by nature lovers in recent years. But sometimes, ecotourism development has been done only for economic benefits and regardless of ecological values in different areas. Hence, in order to better manage and preserve the environmental values, it is necessary to develop with planning and based on the specific strategies of each region. Kolah Ghazi National Park, located in the south of Isfahan province, which has multiple genetic resources and unique landscape and diverse habitats can be a destination of tourists and create the ecotourism development. This research was conducted with the aim of investigating the factors of strength, weakness, opportunities, and threats and providing appropriate strategies for the development of ecotourism in the region by a descriptive-analytical approach. To analyze the data and to determine the strategies for developing ecotourism, SWOT model was applied. At the end, to avoid the limitations of the model and quantifying the values and prioritizing strategies, AHP and Freeman methods were used. Freeman matrix called the matrix of stakeholders which is prepared based on the economic, social, cultural and ecological priorities of the park. The results showed that the region's strengths are more than the weaknesses and threats are in the region are more than opportunities. Therefore, considering the park's situation, it is necessary to use competitive strategies. In order to maintain park health and sustainable development in the region, two strategies for establishing a comprehensive management plan for protecting species diversity and ecotourism development in the region with a score of 107 and elaborating long-term environmental monitoring programs for the park in order to identify the polluting and destructive resources with a score of 104 as the main strategies required for the region. The planning based on the proposed strategies can ensure the ecotourism development of the region in keeping with the environmental conditions and reducing the threats and improving the weaknesses. بوم‌گردی یا اکوتوریسم یکی از شاخه‌های گردشگری است که بیشترین سازگاری را با طبیعت دارد و در سال‌های اخیر، توجه طبیعت‌دوستان را به خود جلب کرده است. اما توسعۀ بوم‌گردی در مناطق مختلف، گاهی بدون توجه به ارزش‌های اکولوژیکی و تنها برای کسب منافع اقتصادی ایجاد شده است. از این رو به‌منظور مدیریت بهتر و حفظ ارزش‌های محیط زیست، لازم است توسعه با برنامه‌ریزی و مبتنی بر راهبردهای خاصِ هر منطقه انجام گیرد. پارک ملی کلاه‌قاضیْ واقع در جنوب استان اصفهان، با داشتن ذخایر ژنتیکی متعدد، سیمای سرزمین منحصربه‌فرد و زیستگاه‌های متنوع، می‌تواند مقصد گردشگران باشد و این عامل، موجب توسعۀ بوم‌گردی می‌شود. این پژوهش با هدف بررسی عوامل قوت، ضعف، فرصت، تهدید و ارائۀ راهکارهای مناسب برای توسعه بوم‌گردی در منطقه، به‌صورت توصیفی - ‌تحلیلی انجام شد. برای تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها و تعیین راهبرد‌های توسعۀ بوم‌گردی از الگوی SWOT و در پایان به‌منظور اجتناب از محدودیت‌های این الگو و کمی‌کردن ارزش‌ها و اولویت‌دهی راهبردها، از روش‌های AHP و فریمن استفاده شده است. ماتریس فریمن موسوم به ماتریس ذی‌نفعان بر اساس اولویت‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و اکولوژیکیِ پارک تهیه شده است. نتایج تحقیق نشان داد که ویژگی‌های مثبت منطقه بیشتر از ویژگی‌های منفی آن بوده است و در مقابل فرصت‌های موجود در منطقه، تهدید بیشتری وجود دارد. از این رو با توجه به وضعیت پارک، استفاده از راهبرد‌های تهاجم و رقابتی ضروری است. در ادامه برای حفظ سلامت پارک و توسعۀ پایدار در منطقه، دو راهبرد به‌عنوان مهم‌ترین راهبردهای ضروری منطقه برای توسعۀ بوم‌گردی پیشنهاد شد: الف) تدوین برنامۀ جامع مدیریتی به‌منظور حفاظت از تنوع گونه‌ای و توسعۀ بوم‌گردی در منطقه با امتیاز 107؛ ب) تدوین برنامه‌های بلندمدت پایش محیط زیستیِ پارک به‌منظور شناخت منابع آلاینده و تخریب‌کننده و ارائۀ روش‌های علمی - عملی برای کاهش آثار محیط زیستی با امتیاز 104. برنامه‌ریزی مبتنی بر راهبردهای ارائه‌شده، می‌تواند توسعۀ بوم‌گردی منطقه را همگام با حفظ موقعیت محیط‌ زیستی و کاهش تهدیدها و بهبود شرایط نامطلوب تضمین کند. https://gep.ui.ac.ir/article_22564_91502f9be953ac10584ba931a1a27b2f.pdf

دانشگاه اصفهان جغرافیا و برنامه ریزی محیطی 2008-5362 28 4 2018 02 20 The Study of Teleological Philosophy in the Thought of Karl Ritter (with an Emphasis on the Enlightenment and Romanticism) بررسی فلسفۀ غایت‌گرایی در اندیشۀ کارل ریتر (با تأکید بر عصر روشنگری و مکتب رمانتیسم) 127 144 22559 10.22108/gep.2018.98290.0 FA مریم سلطانی کوهانستانی استادیار گروه فلسفه، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران صیاد اصغری دانشیار جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2016 06 20 Geographers of eighteenth and nineteenth centuries, generally under the influence of Newtonian physics, which, by linking physics with the system of change and weakening, had opened it’s teleology to explain natural phenomena of a new way of negating teleology as a lacking scientific subject matter, the only mechanical interpretation of the phenomenal nature of supply. Thus, understanding the nature of finality provisions in geography has dramatically vanished. But, Karl Ritter, a German geographer, based on his religious beliefs and with the views of philosophers like Kant and the school of romanticism, considered the geographic analysis to be incomplete and suggests that such an analysis, in addition to geography, lacks a general and necessary credit; it is incapable of explaining nature as a general purposefulness. Hence, Ritter considers the ending of nature to be one of the most important foundations of the recognition of nature in geography, and tries to explain it, while paying attention to Newtonian physics, in order to explain the negligence of nature and the necessity of paying attention to this principle in geography. This article, in view of the need to expand its theoretical area, with an analytical-descriptive method, after the introduction of Newtonian picture of the nature, studies the role of teleological philosophy in the thought of Karl Ritter and seeks to answer the question of why geographers such Carl Ritter, in accordance with other geographers of his time to interpret nature, did not adequately consider Newtonian physics and considered the system of nature as a targeted military. جغرافی‌دانان سده‌های هجده و نوزده میلادی، عموماً متأثر از فیزیک نیوتنی که با مرتبط‌کردن فیزیک با نظام تغییرات و تضعیف ضرورت غایتمندی برای تبیین پدیده‌های طبیعی باب نوینی برای نفی غایت‌شناسی به‌عنوان دیدگاهی فاقد موضوعیت علمی گشوده بود، تنها تفسیری مکانیکی از طبیعت پدیداری عرضه کردند و بدین‌سان، درک مفاد غایتمندی طبیعت در جغرافیا به شکل چشمگیری از بین رفت. کارل ریتر، جغرافی‌دان آلمانی، بر اساس اعتقادات مذهبی خود و با تأسی از آرای فیلسوفانی چون کانت و مکتب رمانتیسم، تحلیل‌های جغرافیایی مبنی بر مکانیسم را ناقص دانسته و بر آن است که چنین تحلیلی، علاوه بر اینکه علم جغرافیا را فاقد اعتبار کلی و ضروری معرفی می‌کند، از تبیین طبیعت به‌عنوان کلی هدفمند و دارای غایت ناتوان است؛ از‌این‌رو، ریتر، غایتمندی طبیعت را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مبادی شناخت طبیعت در جغرافیا ضروری دانسته است و تلاش می‌کند در عین توجه به فیزیک نیوتنی، به‌منظور تبیین غایتمندی طبیعت و ضرورت توجه به این اصل در جغرافیا، آن را تبیین و این اصل را احیا ‌کند که در جغرافیای مدرن به شکلی کنار گذاشته یا تضعیف شده بود. نوشتار حاضر، نظر به نیازمندی جغرافیا به گسترش حوزۀ معرفتی خویش، به روش توصیفی - تحلیلی و پس از معرفی تصویر نیوتنی از طبیعت، نقش فلسفۀ غایت‌گرایی را در اندیشۀ کارل ریتر بررسی می‌کند و در پی پاسخ‌گویی به این سؤال است که چرا جغرافی‌دانی همچون کارل ریتر مطابق سایر جغرافی‌دانان عصر خویش برای تفسیر طبیعت، صرف اکتفا به فیزیک نیوتنی را کافی ندانسته و نظام طبیعت را نظام هدفمندی دانسته است؟ https://gep.ui.ac.ir/article_22559_acd6b5f0ea94748a6c0c7aeec4fee78a.pdf

دانشگاه اصفهان جغرافیا و برنامه ریزی محیطی 2008-5362 28 4 2018 02 20 Analysis of the Processes and Ways of Spreading Political-Administrative Cities of Iran (Case Study: Yasouj, since its Creation to date) تحلیل روند و نحوۀ گسترش شهرهای سیاسی - اداری ایران (مورد پژوهشی: یاسوج از پیدایش تاکنون) 143 164 22599 10.22108/gep.2017.98167.0 FA حسین حسینی خواه دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران علی زنگی آبادی دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2015 12 12 The present study analyzed Yasouj physical growth since its creation (1343) onwards. Hence, the extent of these changes has been analyzed via using satellite imagery and geographic information system for the growth and development of Yasouj city during six periods of 1343 to 45, 1345 to 55, 1355 to 65, 1365 to 75, 1375 to 85, and 1385 to 93 AH surveys as well as demographic changes. The results of the study show Yasouj city's population of 34 people in 1343 to 120,000 in 1393, an area of 5 hectares in 1343 to 40 thousand hectares in 1393, and a gross density of 186 person-years in 1343 to 60 in 1393. Most of the physical development of the city of Yasouj has been encountered in Yasouj-Sisakht and the northern side of the city since its creation to date due to its topographical constraints, steep and forest cover development of the city. The results also show that the most prominent cause of the physical development of the city during its 50-year period was the migration from villages and neighboring cities to Yasouj. The uneven physical and spatial growth of the city of Yasouj since its creation has caused the question of locating the optimal directions of physical development of the city for an increasing population as a serious necessity. Also, using Inversion Hierarchical Weight Process (IHWP), the optimal directions for future development of Yasouj city were identified to preserve the harmonious development and to provide the long-term development of the city in the future. پژوهش حاضر به بررسی و تحلیل رشد فیزیکی شهر یاسوج از زمان پیدایش (1343) تا سال 1393 می‌پردازد؛ ازاین‌رو رشد و توسعۀ شهر یاسوج طی شش دورۀ زمانی سال‌های 43 تا 45، 45 تا 55، 55 تا 65، 65 تا 75، 75 تا 85 و 85 تا 93 با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و سیستم اطلاعات جغرافیایی بررسی و تغییرات جمعیتی شهر تجزیه‌و‌تحلیل شدند. نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهند طی دورۀ 1343 تا 1393، جمعیت شهر یاسوج از 34 نفر به 120 هزار نفر، وسعت شهر از <br /> 5 هکتار به 40 هزار هکتار و تراکم ناخالص شهر از 186 نفر به 60 نفر رسیده است. توسعۀ کالبدی شهر از زمان پیدایش تا سال 1393 در دو محور یاسوج - سی‌سخت و ضلع شمالی شهر به علت محدودیت‌های توپوگرافی، شیب زیاد و پوشش جنگلی با محدودیت گسترش روبه‌رو و بارزترین علت توسعة فیزیکی شهر طی دورۀ 50 ساله، مهاجرت از روستاها و شهرهای هم‌جوار به شهر یاسوج بوده است. روند و رشد ناموزون کالبدی - فضایی شهر یاسوج از زمان پیدایش تا امروز باعث شده است مسئلۀ مکان‌یابی جهت‌های بهینة توسعۀ فیزیکی شهر برای جمعیت در حال افزایش، ضرورتی جدی تلقی و جهت‌های بهینة توسعة آتی شهر یاسوج با استفاده از الگوی تحلیل سلسله‌مراتبی معکوس IHWP مشخص شوند تا ضمن حفظ توسعۀ موزون شهر، توسعۀ پایدار کالبدی - فضایی شهر یاسوج در آینده فراهم شود. https://gep.ui.ac.ir/article_22599_71a4d5e5f8a099113fd09031c9e8ed52.pdf

دانشگاه اصفهان جغرافیا و برنامه ریزی محیطی 2008-5362 28 4 2018 02 20 Zagros and Space Identity زاگرس و هویت مکانی 165 176 22618 10.22108/gep.2017.97987.0 FA محمدرضا نوجوان استادیار گروه ژئومرفولوژی، دانشگاه دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد، میبد، ایران Journal Article 2015 04 02 The concept of space identity received an increasingly significant place in the analysis of social behavior and preparedness and is considered to have a decoding role in understanding many important geographic phenomena. Researchers have frequently attempted to find out which factor or factors responsible for the generation of human civilization in varied forms and patterns. Can rivers be responsible? If so, why can we find urban and village residence only in certain places along the rivers which are sometimes around hundreds of kilometers long? Moreover, in places where there have been good soil and water, nomadic civilization rather than an inhabited one has been formed. Recent studies have found that space identity provides the answers to all these questions and the studies done by researchers in Iran suggest that the main fundamental of civilization in Iran is subject to specific regulations and rules and follows the space identity of its domain.  In this article, which is the result of a research project at Islamic Azad University Maybod Branch in Iran, based on discourse analysis, an attempt has been made to understand space identity of inhabitation in Zagros area and the results show that although Zagros is considered a nomadic civilization area, other space identity factors have also played a limited or small role in changing the main texture of space organizations among which the following can be mentioned: a) quaternary lake shore in the domain of nomadic social civilization system has been a strong attraction in changing the nomadic civilization to an inhabitedcivilization, and b) hazardous landslide phenomenon in Zagros has had an effect in creating more place preparedness, which has subsequently led to the formation of small villages and settlements in the domain of nomadic civilization هویت مکانی مفهومی است که در تحلیل رفتارها و سازمندی‌های اجتماعی کم‌کم جایگاه خاصی پیدا کرده است و رمزگشای بسیاری از پدیده‌های جغرافیایی به شمار می‌آید. همواره این پرسش برای پژوهشگران مطرح بوده که چه عامل یا عواملی سبب تبلور مدنیت‌های بشری در شکل‌ها و الگوهای متفاوت شده است. آیا رودخانه‌ها می‌توانند چنین ویژگی را به وجود آورند و اگر چنین است چرا در طول رودخانه‌هایی که گاه چند صد کیلومتر طول دارند، تنها در بخش‌های خاصی سکونتگاه‌های شهری یا روستایی به وجود آمده‌ است و اصلاً چرا در بسیاری از مناطق که آب و خاک مناسب داشته است، سازمندی‌های اجتماعی مدنیتِ روان شکل گرفته است تا مدنیت مسکون و غیره؟ براساس مطالعات جدید، هویت مکانیْ تبیین کنندۀ بسیاری از این چراهاست. نتایج جدید پژوهشگران جغرافیا در ایران، دربارۀ این موضوع بر این نکته تأکید دارد که بستر اصلی مدنیتِ مسکون سرد و گرم و همچنین مدنیت روان در ایران، تابع قوانین خاصی است و از هویت مکانی قلمرو آن پیروی می‌کند. در این مقاله که برگرفته از یک طرح پژوهشی در دانشگاه آزاد اسلامی میبد است، سعی شده است به‌روش تحلیل گفتمان تاریخی، به بازشناسی هویت سکونت‌گزینی در منطقۀ زاگرس پرداخته شود. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد اگرچه منطقۀ زاگرس در زمرۀ قلمرو مدنیت روان محسوب می‌شود، ولی عوامل هویت مکانی دیگری به‌صورت محدود و در مقیاسی کوچک، همواره سعی در تغییر بافت اصلی سازمندی‌های مکانی منطقه داشته است که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:<br /> الف: ساحل دریاچه‌های دوران چهارم در قلمرو سیستم اجتماعی مدنیت روان زاگرس، جاذبه‌ای قوی در تبدیل مدنیت روان به مدنیت مسکون شهری در این منطقه داشته است.<br /> ب: پدیدۀ مخاطره‌آمیز زمین‌لغزه‌ها در زاگرس، کانون‌های جذاب دیگری در ایجاد سازمندی مکانی هستند که باعث شکل‌گیری روستاهای کوچک و سکونت در قلمرو مدنیت روان محسوب می‌شوند. https://gep.ui.ac.ir/article_22618_a13143060de31a59fe75fa09605ec5e7.pdf