نویسندگان

1 -

2 دانشگاه تهران

3 دانشگاه پیام نور

چکیده

از موضوعات حیاتی قرن بیست و یکم در ارتباط با پایداری شهر، الگوی رشد شهر است. الگوی رشد شهر به عنوان الگوی فضایی فعالیت‌های انسان در برهه خاصی از زمان تعریف می‌شود و به دو دسته اصلی گسترش افقی یا پراکنده و الگوی شهر فشرده تقسیم می‌گردد. شناخت الگوی توسعه کالبدی شهر به منظور هدایت آن در راستای پایداری شهری امری اساسی است. در این ارتباط شهر یزد در دهه‌های اخیر رشد زیادی را تجربه نموده که بررسی الگوی گسترش آن، جهت نیل به توسعه پایدار و تدوین سیاست‌های مناسب ضروری است. بر این اساس، با طرح مسئله چگونگی تحولات فرم فیزیکی شهر یزد و در ادامه با تدوین چارچوب نظری تبیین‌کننده آن، دو فرضیه ارائه گردید: 1) به نظر می‌رسد توزیع فضایی جمعیت و فعالیت در شهر یزد طی سالهای 1375 تا 1390 نامتعادل‌تر شده است؛ 2) به نظر می‌رسد از نظر میزان تجمع و پراکندگی جمعیت و فعالیت؛ شهر یزد طی سالهای 1375 تا 1390 به سمت پراکندگی پیش رفته است و گرایش چندانی به سمت تمرکز ندارد. در چارچوب روش تحقیق توصیفی- تحلیلی جهت آزمون فرضیه اول از ضرایب آنتروپی و جینی و برای آزمون فرضیه دوم نیز از ضرایب موران و گری و G عمومی استفاده شد. داده‌های مورد نیاز نیز به روش کتابخانه‌ای و مراجعه به سازمان‌های مربوطه گردآوری شد. نتایج ضمن رد فرضیه اول نشان داد که توزیع فضایی جمعیت و اشتغال متعادل‌تر شده است اما تراکم پایین این دو پارامتر در سطح شهر، بیانگر پراکنده‌تر شدن الگوی رشد شهر می‌باشد. نتایج تحلیل مرتبط با فرضیه دوم نیز ضمن تایید آن نشان داد که شهر یزد دارای الگوی تصادفی متمایل به سمت پراکندگی است و گرایشی به سمت تمرکز ندارد. نتیجه اینکه الگوی گسترش فیزیکی این شهر به سمت پراکندگی پیش رفته است و نیازمند بکارگیری راهبردهای رشد هوشمند می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Analyzing the Changes of the Spatial Form of Yazd City During 1375-1390

نویسندگان [English]

  • F. Dasta 1
  • K. Zayyari 2
  • M. Ghadiry 3

1 -

2 Tehran University

3 Payame Noor University

چکیده [English]

One of the vital objects of the 21 century in relation to the city sustainability is the city growth pattern (compactness or sprawl). To this relation, Yazd city is an example that experienced rapid and dispersed growth. Based on this issue, the exact analyzing of the spatial form of the city would be necessary. Thus, according to the theoretical framework, for analyzing the changes of the physical growth pattern of Yazd city during recent years, two hypothesises was suggested: 1) it seems that the spatial distribution of the population and activity in Yazd city during 1375 to 1390 has been more unbalanced 2) it seems that in relation to concentration and the dispersion of population and activity, Yazd city during 1375 to 1390 has moved toward the dispersion and has shown no tendency to concentration.
For examining hypothesizes in the framework of the analytical-descriptive method, growth pattern of the city was measured by two indexes, ''the degree of balanced distribution'' and ''the degree of condensation, dispersion and concentration'' of the employment and population. Therefore, the required data in this study was gathered by library method. Then for examining the first hypothesis, Gini and Entropy indexes were also used. For evaluating the second hypothesis, the indexes of Moran, Geary and General G were also used.
Based on the Entropy and Gini indexes, the spatial distribution of the population in 1385 has been more balanced than the past years. Also, the balanced level of the population would be decreased in 1390. The spatial distribution of employment during different years have almost been constant. Calculated Moran indexes of employment and population in different years stated the fact that the spatial form of Yazd city had a random pattern and is tended to dispersion and that in 1385 in contrast to the past years has moved toward dispersion. The adjusted Geary index shows that the pattern is random with the difference that this pattern is more tended to dispersion rather than to the clustered pattern.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spatial Form
  • Urban Sprawl
  • Compact City
  • Yazd city