نویسندگان

دانشگاه تهران

چکیده

جنگل‌ها به عنوان یکی از مهمترین منابع‌طبیعی تجدید شونده نقش حیاتی در استمرار حیات و حفظ و پایداری زیست بوم‌ها ایفا می‌نمایند. بروز آتش‌سوزی‌های متعدد از جمله دلایل تخریب جنگل‌ها است. با توجه به از بین رفتن مراتع و جنگل‌ها در قسمت‌های مختلف ایران ، به خصوص در سلسله جبال زاگرس و البرز ، پیش بینی تمهیدات لازم به منظور مقابله با آن ضروری به نظر می‌رسد. هدف این پژوهش شناسایی پهنه‌های دارای پتانسیل بالای آتش‌سوزی در مناطق جنگلی می‌باشد. بدین منظور در گام نخست عوامل تاثیر‌گذار بر وقوع حریق در محدوده مطالعاتی، جنگل حفاظت شده هلن، مشخص گردید و با استفاده از پرسشنامه در قالب تکنیک دلفی و با استفاده از نرم افزار SPSS اولویت بندی شد. در گام بعدی، با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی، اوزان مربوط به میزان تاثیرگذاری هر یک از عوامل محاسبه گردید. در نهایت با اختصاص اوزان به لایه های رستری عوامل تاثیرگذار در محیط GIS و روی‌هم-گذاری تمامی لایه‌های اطلاعاتی، نقشه نهایی خطر آتش‌سوزی بدست آمد.نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که حدود یک چهارم مساحت منطقه دارای پتانسیل آتش سوزی زیاد و خیلی زیاد است که عمدتا مناطقی با شیب و ارتفاع بالا، واقع در دامنه جنوبی و با پوشش گیاهی گون و سایر گونه های گیاهی یکساله و در مجاورت مناطق مسکونی و شبکه دسترسی می باشد. این نتایج به دلیل به کارگیری فرآیند تحلیل سلسله مراتبی ، تلفیق آن با قابلیت های GIS و به دست آوردن نقشه مکاندار پتانسیل آتش سوزی، ابزاری توانمند در اختیار مدیران و برنامه ریزان قرار میدهد تا به منظور پیشگیری از آتش سوزی و حفاظت از منابع جنگلی اقدامات لازم را به عمل آورند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Forest Fire Hazard Mapping Using Analytical Hierarchy process and Geographic Information System Study Area: Helen Protected Area- Central Zagros

نویسندگان [English]

  • H. Varjavand Naseri
  • A. Zarekar
  • S. Ghorbani
  • B. Kazemi Zamani

University of Tehran

چکیده [English]

Forests as one of the most important natural inexhaustible resources have a crucial role in life continuity and also in maintaining and sustainability of ecosystems. Combustion is one of the many devastating factors in forests. Due to degradation of forests and range lands in different parts of Iran, specially in Alborz and Zagros mountains,anticipating facilities to resist fire seems substantial. This study aims at identifying regions with high potential of ignition in forests. Initially, contributing factors to fire according to study area`s characteristics, Helen Protected Area were determined and were prioritized through questionnaires under Delphi technique via SPSS software. Following, quantitative weights of the factors were calculated by analytical hierarchy process. Finally, by assigning the weights to raster map layers of the factors in GIS software and overlaying them,the fire hazard map was prepared. Results reveal that around one fourth of the total area has the high and very high potential which are mostly situated on regions with high slope and elevation on southern hills with Astragalus sp. and other annual species in the vicinity of settlements and road network. Due to utilizing Analytical Hierarchy Process and integrating it with GIS and gaining spatial distribution of fire hazard, the results provide planners and decision makers with a handy tool to prevent combustion and conserve forest resources.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fire Potential
  • Helen protected area
  • Analytical Hierarchy Process
  • Delphi Technique
  • Forest Management