نویسنده

دانشگاه تبریز

چکیده

چکیده تغییرات ژئومورفولوژیکی درمسیرهای پیچان دارنسبت به سایرالگوهای جریان بسیارسریع ترصورت می گیرد.تمامی تغییراتی که درطول وعرض دشت های سیلابی درطی زمان ودراثرجابجایی قوس خمیدگی های مسیررخ می دهد،در نحوه لایه بندی ودراندازه رسوبات کناری منعکس می گردد.با علم براین که چه تغییراتی به چه نحوی درلایه بندی ودراندازه رسوبات تراس های کناری منعکس می شود،می توان درمورد نحوه وقوع تغییرات درمسیرجریان درطی زمان اظهار نظرنمودودرمورد تغییرات احتمالی بعدی پیش بینی هایی راانجام داد.باتوجه به وقوع تغییرات زیاددرمسیررودخانه آجی چای،دراین مقاله سعی شده است،نحوه تغییرات درمسیرجریان این رودخانه درطی زمان مورد بررسی قرارگیرد.رودخانه آجی چای(واقع درموقعیت جغرافیایی از '58 ° 37 تا '07 ° 38 عرض شمالی و' 15° 46 تا' 45° 47 طول شرقی)درطول مسیرخوددارای خمیدگی های زیادی است که جابجایی قوس این خمیدگی ها،به طرف راست ویا چپ محوراصلی جریان،چهره دشت سیلابی رادرطول زمان تغییرداده است.دراین مقاله،برای بررسی نحوه و میزان تغییرات زمانی کانال فعال درطول وعرض دشت سیلابی،ازروش های تجربی ومیدانی بهره گیری شده است.برای بررسی تغییرات شعاع قوس خمیدگی هادرطی زمان،ازتصاویرماهواره ای وعکس های هوایی و برای بررسی میزان سینوزیته ازرابطه s استفاده شده است.برای برآورد میزان فرسایش کناری از رابطه E وبرای برآوردزمان جابجایی ها از رابطه T∆ استفاده شده ودرادامه مطالعات ،به نحوه لایه بندی رسوبات درتراس های رودخانه توجه شده است ودرنتیجه گیری ها،به اطلاعات حاصل ازچینه نگاری استناد شده است.نتایج این بررسی ها نشان می دهد که اندازه شعاع قوس خمیدگی ها درطی زمان بطور قابل ملاحظه ای تغییریافته است.این نتایج همچنین حاکی ازاین است که جابجایی کانال فعال دراطراف محورکانال درطول زمان بطورمکررصورت گرفته است.طبق نتایج حاصل ازاین بررسی ها،زمان جابجایی درتمامی طول کانال به یکسان نبوده و دربخش هایی ازمسیر،این زمان کوتاهتراز 5 سال ودربخش های دیگراین زمان طولانی تربوده است .بررسی های لایه بندی تراس های کناری در مسیرآجی چای همچنین نشان می دهد که با هر جابجایی در قوس خمیدگی مسیر،اندازه ذرات و نحوه لایه بندی رسوبات کناری تغییر یافته است .

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigation on active channel changing in during time, by using of experimental methods and on the strength of beding of bank sediments ,case study:Course of Aji-Chay River

نویسنده [English]

  • maryam bayati khatibi

tabriz university

چکیده [English]

Geomorphological changes on meandering courses is quicker than other flow pattern. All changes that is occurred on length and cross of floodplain by migrated of course ,is reflected at size of sediment grains and manner of bedding.With attention at manner of the changes reflection on bedding and grains size of sediment on terrace ,can be distinguished old changes and forecast next events on courses of rivers . With attention of many changing on course of Aji-Chay ,in this article is investigated on manner of changes on its course in during time . Aji-Chay river (situated at 37° 58′ to 38 ° 07′ N and from 46 °15′ to 47° 50′ E)have many curvature on its length of course and migration this curvature to right and left of main axis is changed floodplain face in during time.Migration events is very rapid on meandering rivers ,as Aji-Chay river.Due to this quick changes,can be damages man made structures on courses these rivers ,as dams. Therefore ,for understanding behavior of rivers and order to suitable policy and based on local property ,must be study changes in during time on meandering rivers ,as Aji-Chay.


2-Methodology
In this article is used experimental and field methods for study of manner and rate of active channel changes in during time on length and cross of floodplain of Aji-Chay.For study of rate of curvature radus in during time ,is used areal and sattalit images and for estimation of sinuosity is used S.In order to estimation of bank erosion is used E equation and for estimation of time mirgration is used ∆T equation.Then in this study ,is take care of sediment beding of terraces and is concluded.For investigation on channel changes ,movement of active channel is measurement courses of channel on areal and sataliet images .In order to distinguishes effect of changes on floodplain,and manner of reflection changes on terraces ,is study bedding of sediment and also percent of grain size .


3-Discussion
Changing on floodplain is taking by curvature and movement at position of curvature in active channel .Therefore ,for distinguished of manner changing on floodplain and study on reflected these changes on bedding of sediment in on terraces ,in first time ,is studied rate of sinuosity ,radius of curvature and rate of movement in during time .The results of this study show range of sinuosity rate in length of channel is very high.These results also suggested that R/W is increased in near of Tabriz and is decreased toward Sarab.Field investigation on bedding of sediment in terraces show that width of bed in same sediment is changed in short of distance.On courses of Aji-Chay ,decrease of grain,s sediment suggested that curvature of active channel is changes its direction of flow toward opposite wall and then when power of flow is decreased ,is deposited fine grain on course and in next term,direction of flow again is changed .In this term flow river can be deposited coarse grain on course.These coarse grain suggested that power flow is increased.

4-Conclusion
Aji-Chay river as typic river is bearing main changes.This river have high energy for changes and for this reason its direction extrados is changed constantly and is changed size of radius in same time on course of active channel.Due to movement of active channel extrados on side of main axis,is very vary size of sediment grains in terraces and manner of sediment bedding on all part of couses. Investigation on bedding and changing of grain size of lateral sediment show that direction extrados is changed in during time and course of active channel is cutting gradually and some time active channel is changed to straight pattern .

کلیدواژه‌ها [English]

  • Active channel movement
  • Aji-Chay
  • Meander
  • Sinousity
  • movement time
  • bedding of sediment
  • lateral sediment
  • Aji
  • Chay